Hoşgeldiniz  

Yunan Felsefesinin Kurucusu Sokretes Kimdir? Öğretileri Nelerdir?

admin | 16 Aralık 2015 | Felsefe, Genel

 

Yunan felsefesi MÖ 470’e doğru Atina’da doğdu ve MÖ 399 yılında Atina’da vefat etti. Eflatun ile birlikte, Batı felsefesinin yaratıcısı olarak kabul edilen ve taşçı ustası Sophroniskos ile ebe Phainarete’nin oğlu olan Sokrates heykeltıraştı. Pelaponnesos savaşı sırasında Potidaia’da, Atinalıların saflarında görevini yetirmiştir.

Sokrates çok gösterişsiz bir yaşam sürmüş ve bütün enerjisini, okullarda ve genel yerlerde öğretisini yaymaya harcamıştır. Öğretisini benimseyen birçok öğrencisi vardır. Ksenophon, Eflatun, Alkibiades, Kritias, Phaidos, Kritos ve Phaidon bunlardan bazılarıdır.

sokrates-sozleri-resimli

Halkın gözünde sofistlerden farklı bir kişi olmayan (aslında Sokrates sofistleri eleştiriyordu) ve Aristophanes tarafından Bulutlar’da bir tür şarlatan olarak canlandırılan Sokrates, Atina’nın yıkıma uğramasından sonra, sitenin başına gelen felaketlerden bir ölçüde sorumlu tutuldu. Anytos, Meletos ve Lykon, Sokrates’in dinsiz olduğunu, sitenin tanrılarına saygı göstermediğini yeni tanrılar ileir sürdüğünü ve gençliğin ahlakını bozduğunu ileri sürdüler. Ağırbaşlı bir savunma yapan ve hapishaneden kaçmayı reddeden Sokrates, Heliaia mahkemesi tarafından ölüme mahkum edildi. Baldıran zehiri içti, ölümünden hemen önce izleyicileriyle ruhun ölümsüzlüğü konusunda konuştuğunu, Eflatun ve Phaidon anlatır. Gözyaşlarına boğulmuş dostları arasında soğukkanlılıkla ve gülerek ölmüştür.

Çirkin, kötü giyimli, sabırlı, cesur bir kimse olan ve karısı Ksanthippe’nin huysuzuklarına da yurttaşlarının eleştirilerine de dayanan Sokrates, Atina’da büyük bir etki gösterdi Hiçbir yapıt ortaya koymadı. Öğrentisinin ana çizgileri Ksenophon’un Sokrates’ten anılar ve Apologia’nın Sokrates’in savunması, Eflatun’un Diyalogları’nda görebiliriz. Ama Eflatun’un yapıtlarında hocaya ait olanla öğrenciye ait olan düşünceleri gerektiği gibi ayırt etmek hayli güçtür. Sokrates, her şeyden önce bir ahlakçı olarak ortaya çıkmıştır. Cicero’nun dediği gibi felsefeyi, yeryüzünüe indirmeye yönelmiş; ahlaka, bir akılsal temel sağlamaya çalışrak, düşünmenin ve bilginin iyi yaşama sanatını gerçekleştirmeye yeteceğini ileri sürmüştür. Kimse bilerek kötülük işlemez diyen Sokrates için erdem bir bilimdir.

images

Bu genel ileri sürüşlerin yanı sıra Sokrates, eksiksiz bir öğreti değil de sürekli olarak uygulanan bir yöntem ortaya koymuştur. Erdemlerin yani cesaret, ılımlılık, adalet, dindarlığın özü konusunda yaptığı irdelemelerin, tam anlamıyla doyurucu tanımlara ulaşması bunu gösterir.

Sokrates irdelemelerine, belli bir erdeme sahip olduğu sanılan ve dolayısıyla bu erdemin ne olduğunu bilmesi gereken kişilere sorular sorarak başlar. Ama bunların Sokrates’e önerdikleri tanımların, savundukları başka düşüncelerle çelişkili olduğu ortaya çıkar. Böylece tıpkı Sokrates gibi onların da bildikleri bir tek şeyin, hiçbir şey bilmedikleri olduğunu kabul etmeleri gerekir. Bu araştırmalar, erdemle aynı şey olan bilimi elde etmeyi sağlamasa da ona yaklaşmayı sağlar ve böylece kendi kendini tanıma olayını yaratır. Çünkü Sokrates’le konuşanlar, çelikilerinin ve yanlışlarının farkına varırlar.

1363898612497-sokrates

Sokratesin düşüncesi; ebenin sanatına benzetilelir. Ruhları doğurtma demek olan bu yöntem mayötik adını gerçekten hak etmiştir. Bu doğurtma sanatına, alaycılık, yani yapmacık saflık da eşlik eder. Felsefeci konuştuğu kimsenin içine düşeceği çelişkileri bilmiyormuş gibi davranır. Sokrates’in güçlü kişiliği de bu yönteme olağanüstü bir etkililik verir. Kendisine egemen ve esin dolu bir kimse olan felsefeci, Apollon’un tanrısal bir görevi kendisine verdiği inancındadır. Benliğinde bir daimonion yani doğaüstü bir güç bulunduğunu duyar ve bundan ötürü konuştuğu kimseleri egemenliği altına alır, büyüler, kıpırdayamaz hale getirir, dönüşüme uğratır e benliklerinin üstüne yükseltir. Sokrates’in etkisi sürekli oldu. Akıl ve bilgi üstünde temellemiş bir ahlak düşünesi günümüze kadar birçok felsefeci tarafından çeşitli biçimlerde ele alındı. Eskiçağ Yunanistan’da da birçok okul kaynağının Sokrates olduğunu ileri sürdü. Kinikler, Kyrene okulu gibi. Ama öğrencileri arasında, Eflatun’u özellikle saymak gerekir. Eflatun’un diyaloglarının hemen hepsinde baş kişi Sokrates’tir.

Kaynak: Gelişim Hachette

685 Kez Görüntülendi.
Etiketler:
Yorumunuz
Konu hakkındaki görüşleriniz nelerdir?

© 2012 selosepet Tüm Hakları Saklıdır ~ İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
Başlığım