Hoşgeldiniz  

Uyku Hastalığı, Çeçesineği ve Özellikleri!

admin | 04 Nisan 2018 | Genel, Hayvanlar Alemi

Böcekler sınıfının ikikanatlılar takımından bir eklembacaklı cinsidir. Latince adı Glossina’dır. Afrika’nın tropikal bölgelerinde yaşar. Uyku hastalığının kişiden kişiye geçmesinde en önemli etkendir. Genel görünüm ve yapıları evsineklerinkine çok benzerse de, ağız parçaları insanın ve başka memelilerin kanını emebilmek için delici bir biçim almıştır. Çeçesineğinin ağız parçalarından alt dudak uzamış olup, ucu törpüleyici ve delici bir biçimde sivrilmiştir. Alt dudağın üstündeki oluk hizasında da, iğnemsi bir biçim almış olan üstdudak parçaları yer alır. Bu ağız parçalarının tümü gittiçe sivrilen bir çıkıntı biçimindedir. Böceğin konak hayvanlardan ilk emdiği kan, bağırsaağına giderken beraberinde tükürük de sürükler. Diğer kan emici böceklerin ki gibi, çeçesineğinin tükürüğü kanın pıhtılaşmasını önlemekte ve böylece ağız parçalarının tıkanmasına engel olmaktadır. Konmuş durumdaki çeçesineğinin kanatları, birbiri üzerine katlanmış biçimdedir. Çeçesineğine benzeyen birçok başka sinek ise konmuş durumdayken kanatlarını yanlardan açık tutarlar.

Çeçesineğinin larvaları, gelişmiş ve pupa şekline dönüşmeye hazır olarak doğarlar. Dişi, bir seferde bir tek yumurta olgunlaştırır ve döllenmeden sonra ona dölyatağında bekletir. Yumurtadan çıkan larva, ananın özel besleyici bezlerinden, meme başına benzer bir delik aracılığıyla çıkartılan bir salgı ile beslenir. Dişi çeçesineği tam olarak gelişmiş larvalarını bir ağacın, çalılığın ya da kütüğün gölgesine bırakır. Larvalar hemen kuru ve gevşek toprakta bir tünel açarak ya da çerçöpün altına girerek kaybolurlar; beyaz renkleri değişik, koyu kahverengi bir pupuya dönüşürler. Bu pupaların arka uçlarında iki yuvarlak çıkıntı bulunur. Erginleri 70 günden fazla yaşabilirse de ortalama ömür sadece 4 hafta kadardır. Bir dişi çeçesineği, ömrü boyunca en çok 12 larva meydana getirebilir.

Uyku hastalığının etkeni, insanda ve Afrika’nın büyük av havyanlarının çoğunda olduğu gibi çeçesineğinde de asalak olarak yaşayan, tripanozoma adındaki mikroorganizmadır. Tripanozoma ile memeli konağın uzun süre birlikte bulundukları hallerde, hastalık belirtilerinin hafif olması ya da hiç olmamasına karşılık, asalak ile konak ilişkisinin daha yeni olduğu durumlarda asalak, konak için son derece tehlikelidir. Afrika’daki av hayvanlarının eski kuşakları tripanozoma taşıdıkları halde panagana (çeçe ile bulaşan hastalığın hayvanlarda görülen şekli) belirtisi göstermezler. Yerlilerde uyku hastalığının hafif geçmesine karşılık, Afrikalı olmayanların bu hastalığa dirençleri çok azdır. Bitki örtüsünün temizlenmesi, av hayvanlarının yok edilmesi, uçak ya da balonla öldürücü ilaç püskürtülmesi, çayır ve çalılıkların yakılması gibi tedbirler, çeçesinekleri ile savaşta önemli sonuçlar sağlamıştır. Son olarak laboratuvar deneyleri sonucunda yarı kısırlaştırılmış çeçesineği üretilmiştir. Bunlar normal çeçesinekleriyle çiftleştiklerinden, bir sonraki kuşağın genetik yapısını etkileyerek çeçe topluluğunun zamanla tükenmesine yol açabilmektedirler.

Kaynak: Hayvanlar Ansiklopedisi,

28 Kez Görüntülendi.
Etiketler:
Yorumunuz
Konu hakkındaki görüşleriniz nelerdir?

© 2012 selosepet Tüm Hakları Saklıdır ~ İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
Başlığım