Hoşgeldiniz  

Uygur Devletinin Kuruluşu (745-840)  Türk Tarihindeki Yeri ve Önemi!!

admin | 24 Ocak 2015 | Eğitim, Genel, Tarih

 

Yağma, Çiğil, Basmi ve Karluklularla işbirliği yaparak Kutluk devletini yukan Uygurlar, Orta Asya’da kurulan son Türk devletidir.

Devletin kurucusu Bilge Kutluk Kağan’dır. Kutluk Kül Bilge Kağan devleti merkezini Ötüken’den Ordubalıg’a (Karabalsagun) taşımıştır.

Bilge Kağan’dan sonra devletin başına Moyen-Çor geçmiş ve devlete en parlak dönemini yaşatmıştır.

Moyen-Çor’dan sonra yerine geçen oğlu Bögü Kağan döneminde döneminde Çinlilerle ile mücadele etmiş, Manihaizm dini devletin resmi dini haline gelmiştir. Manihaizm dini et yemeyi ve savaşmayı yasakladığı için Uygurların savaş yetenekleri azalmıştır. Manihazm’in Ugurlar üzerinde olumlu etkileri de olmuştur. Uygurlar bu dinin etkisiyle yerleşik hayata geçmiştir. Yeni dinlerini halkın öğrenmesi amacıyla çok sayıda kitap yazdılar. Bu kitapların basımında matbaanın temeli sayılabilecek kalıplar kullanmışlardır. Yerleşik hayata geçen Uygurlar tarım, sanat ve ticarette ilerlemişlerdir. Su kanalları yapmışlar, kasaba ve kentler kurmuşlardır. Tapınaklar inşa etmişlerdir.

Bögü Kağan’dan sonra devletin başına geçen Baga Tarkan ve daha sonraki kağanlar zamanında ortaya çıkan açlık, kıtlık ve salgın hastalıklar devleti iyice zayıflattı. 840 yılında Kırgızlar Uygur devletini yıktı.

Çeşitli bölgelere dağılan Uygurlar Kansu ve Turfan Bölgesi’nde zaman zaman etkili olmuşlardır. Moğol istilası sonucunda siyasi bağımsızlıklarını kaybetmişlerdir.

Uygur siyasi tarihinin ilk ve en önemli olayı hiç kuşkusuz Talas Savaşı’dır. Türk-Arap iş birliği sayesinde Çinlilerin ağır bir yenilgiye uğratıldığı bu savaş Uygurların Orta Asya’da egemenlik kurmalarını kolaylaştırmıştır.

Uygurların Türk Tarihindeki Yeri ve Önemi;

Orta Asya Türk devletleri içerisinde Orta Asya dışında yabancı bir dine (Mani) inanan ilk Türk devletidir.

Uygur alfabesini kullandılar.

Çinlilerle dostça ilişkiler kurarak İpek Yolu ticaretini canlı tuttular.

Son dönemlerinde Budizm’i benimsemişlerdir.

Kültür yönünden Moğolları etkilediler.

Heykelcilik, resim ve dokumacılıkta oldukça ilerlediler. Minyatür sanatının öncüleridir. Uygurların yaptığı duvar resimlerine Fresk denir. Uygurların duvar resimlerini kullanmaları yerleşik hayata geçildiğinin kesin kanıtıdır. Ancak duvar resmi ile mağara resmi aynı değildir.

Çinlilerle olan ilişkileri sonucunda Türk devletleri arasında ilk kez kağıt ve matbaayı kullanmaya başlamışlardır.

Siyasi alandan çok kültürel alanda varlık göstermişledir. Ortaoyunu bu dönemde ortaya çıkmıştır.

Töreyi yazılı hale getirmişlerdir.

 

Mani Dininin Etkisi;

Yerleşik hayata geçildi. (Uygurlar yerleşik hayata geçen ilk Türk devletidir)

Türk tarihinde ilk kez kent ve kasabalar kuruldu.

Bilim ve sanatta önemli eserler meydana getirildi.

Tarım önem kazanmaya başladı. Ticaret ve bayındırlık gelişti.

Mani dininin etin yenmesi yasaklanması Uygurların savaşçı özelliklerini yitirmelerine neden olmuştur. Bu da Uygurların yıkılmalarında önemli bir etkendir.

2741 Kez Görüntülendi.
Yorumunuz
Konu hakkındaki görüşleriniz nelerdir?

© 2012 selosepet Tüm Hakları Saklıdır ~ İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
Başlığım