Hoşgeldiniz  

Soğuğun Canlılar Üzerindeki Biyolojik Etkileri Nelerdir?

admin | 07 Aralık 2015 | Bilim, Fen Bilimleri, Genel

 

Soğuk, biyolojik olayları yavaşlatır. Donma noktasına yaklaşırken hücresel yaşam tehlikeye girer. Bununla birlikte bazı canlılar örneğin rotatorlar, tardigradlar, tohumlar, sporlar mutlak sınıra yakın bir sıcaklığa dayanırlar. Omurgalılar spermotozoyitleri çok soğuklara karşı dayanıklıdır, seprmaların yapay döllenme için korunmasında da bu özellikten yararlanılır. Alyuvarlar ve akyuvarlar kemik iliği hücreleri, bazı organlar, bütünüyle bazı canlılar özellikle böcekler, yumakçalar soğuktan korunur. Örneğin bir sıcan -7 C kadar düşürüldükten sonra yeniden canlandırılabilir. Bazı koşullarda insan için de aynı durum söz konusu olabilir. Liyofilleştirmeye uğratılan bakteriler, enzimler ve aşılar, bu sayede yıllarca canlılıklarını koruyabilirler.

h25res

Bitki dünyasında hafif soğuk bitki örtüsünün gelişmesini geciktirir. Yaprakların düşmesine yol açar. Şiddetli soğuk bitkileri öldürebilir ama likenler gibi bazı bitkiler -100 derece erişebilen çok düşük sıcaklıklara karşı dayanıklıdır. Soğuğa tepki gösterme biçimlerine göre hayvanlar iki gruba ayrılırlar. Homeoterm yani sabit sıcaklıklı hayvanlar kuşlar, memeliler ve poykiloterm yani değişken sıcaklıklı hayvanlar yani balıklar, ikiyaşayışlılar, sürüngenler gibi. Homeotermler soğukta metabolizmalarını artırırlar, bazıları tüm yaşamsal fonksiyonlarının yavaşladığı bir uyku haline geçerler. Bu duruma kış uykusu denir. Poykitermlerde de kış uykusuna girme hali sık görülür.

69_polar_bear

İnsan homeoterm bir varlıktır. Soğuğa karşı kendini fiziksel olarak giysileriyle fizyolojik olarak ısı üretimini arttırarak ve ısı yitimini azaltarak korur. Ciltteki damaların büzülmesi, kan dolaşımını azaltarak sıcaklık yitimini önler. Öte yandan dolaşım sisteminde hareket eden kanın soğuması sinirsel bir tepki sonucu ısı üretimini artıran bir titremeye yol açar. Soğukta kalma uzun sürer, ısı denetimi mekanizmalarının sınırları aşılırsa beden sıcaklığı düşer. Normal sıcaklık ortalama 37 derece olduğundan genellikle sıcaklığı 34 derece altına düşen bir bireyin yaşama şansının ancak %50 olduğu kabul edilir. 24 derece altında ölüm kesindir. Bununla birlikte kişisel farklılıklar vardır ve beden sıcaklığı 18 derece düştüğü halde ölüm olayının gerçekleşmediği bir durum bilinmektedir. Beden sıcaklığının özel olarak düşürüldüğü bir başka durum da cerrahi bir müdahale sırasında gerçekleştirilen sıcaklık düşürülmesidir. Böyle bir girişimle sıcaklık 15 dereceye kadar düşürülebilir. Bu soğuğun etkisini çok geçlü ilaçların etkisiyle birleştiren suni hibernasyondur.

623 Kez Görüntülendi.
Etiketler:
Yorumunuz
Konu hakkındaki görüşleriniz nelerdir?

© 2012 selosepet Tüm Hakları Saklıdır ~ İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
Başlığım