Hoşgeldiniz  

Sofizm Nedir? Çağımıza Kattığı Anlam Nedir?

admin | 06 Aralık 2015 | Felsefe, Genel

 

Mantıkta her çeşit akılyürütmeyi ya da mantık bozuklğunu dile getiren terimdir. Mantık bilimi; niyetleri ve amaçları incelemez ama sofizmin insanı aldatmasına bakarak, doğruymuş gibi göründüğünü söylenebilir. Dış görünüz bakımından geçerli olan ancak gizli bir yanlışa dayanan bir akıl yürütme olayı olarak tanımlanabilir. Biçimsel sofizm ve maddesel sofizm diye ikiye ayrılır.

sofist

Biçimsel sofizm; mantık kurallarından birinin çiğnenmesinden kaynaklanan şekildir. Maddesel sofizm ise akılyürütmenin içeriğinin yanlışlığa yol açtığı durumları ifade eder. Tümdengelim kurallarının şu ya da bu biçimde çiğnenmesi, biçimsel sofizme yol açar. Bir tasımda büyük yada küçük terime sonuçta öncüllerde olduğnudan daha geniş bir kapsam verilmesi bunun bir örneğidir. En sık rastlanan ve fark edilmesi en güç yanlışın aynı terimi iki farklı anlamda kullanmaktan kaynaklandığını söylenir. Sofizm ünlü sözü; Az bulunan her şey pahalıdır, ucuz fiyata bir at, az bulunan bir şeydir; öyleyse ucuz fiyata bir at pahalıdır. Aslında “az bulunan” sözü iki farklı anlamda ele alınmıştır. İktisatçıların tabiriyle bu söz arzı talebinden düşük olan şe anlamında kullanılıyor. Küçük önermedeyse “sayıca az olan” anlamına geliyor. Açık olmayan bir dilbilgisi yapısından kaynaklanan ikizanlamlılık da başka biçimsel sofizmdir.

Maddesel sofizm; yanlışı bulmak için akıl yürütmenin içeriğini incelemektir. Sözgelimi ilinek sofizminde bir ayrıntı öncüllerde bulunmakta ve bundan ötürü sonuç yanlış olmaktadır. Descartes’i eleştirenler, apaçıklık kavramına dayanarak Tanrı’nın varlığını kantıladığını ve daha sonra apaçıklığın güvencesini de aldatıcı olmayan yetkin Tanrı kavramına dayandırdığını söyleyerek bir “kısır döngü” yaptığını söylemişlerdir.

sofizm

Sorunu bilmezlik denen sofizm ise tartışmanın konusundan çıkıp ortaya konan sorunun yerine başka bir soru koymakdır. Örneğin kamu kurumunda görevli bir memur kurumun izni olmadan masraflar yaptığı için idari personeli eleştirir. Personel ise acil önlem nedeniyle böyle bir işlem gerçekleştirdiği konusunda yanıt verir.

Tümdengelime aykırı sofizmlerin yanı sıra tümevarımı köstekleyen sofizmleri de belirtmek gerekir. Bunların en belirgin özelliği belirli bir takım olaylardan hareket ederek olayların her zaman öyle olup bittiği düşüncesine dayanan acele genellemedir. Yani bir şeyden önce gelen şey, onun nedenidir sofizminde. Aralarında bağ bulunmayan olayların yalnızca art arta gelişine bir nedensellik yüklemektedir. Örneğin gökte bir kuyrukluyıldız belirdi, ardından bir savaş patlak verdi bunun bir örneğidir.

580 Kez Görüntülendi.
Etiketler:
Yorumunuz
Konu hakkındaki görüşleriniz nelerdir?

© 2012 selosepet Tüm Hakları Saklıdır ~ İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
Başlığım