Hoşgeldiniz  

Osmanlı İmparatorluğu’nda Yeniçeri Ocağı!!!

admin | 27 Şubat 2017 | Eğitim, Genel, Savaş Sanatı, Tarih

Yeniçeri ocağı yukarıda zikr edildiği üzere I. Murad zamanında ilk defa 1000 kişilik bir birlik olarak kurulmuştu. Sonradan Yıldırım Bayezici döneminde bu sayı artmıştır. II. Murad devrinde 3-4 bin, Fatih zamanında 8-12 bin ve Kanuni zamanında da 12- 14 bin yeniçeri vardı. XVI. yüzyılın sonlarına doğru da savaşların uzun sürmesi ve savaş tekniğindeki değişmeler üzerine yeniçeri miktarı 40 bini aştı. Kalabalıklaşınca da siyasi ağırlığı arttı ve iktidar mücadelelerine karıştılar.

Kapıkulu ordusunun en kalabalık grubunu oluşturan yeniçeriler, padişahın merkezi otoritesinin temelini teşkil etmiştir. Yeniçeri sayesinde padişah, uç beylerinin nüfuz ve otoritesini dengelemiştir. Ayrıca Avrupa’nın ilk daimi ordusu da yeniçerilerdir. Yeniçeriler sıkı bir eğitim görürler, ok, yay, kılıç, balta ve gürz gibi çağın silahlarını en iyi şekilde kullanırlardı. XV. yüzyılın ortalarından itibaren tüfek de kullanmaya başladılar. Bu konuda bilhassa II. Bayezid büyük gayret gösterdi ve yeniçerileri ateşli silahlarla donattı. Yeniçeriler, piyade olarak savaşırlar ve savaş
sırasında merkezde, padişahın yanında bulunurlardı. Padişah sefere gitmeyip veziriazam veya vezirlerden birisi sefere gönderildiğinde yeniçerilerin bir kısmı buna katılırdı.

İlk kurulduğu sıralarda 1000 kişilik bir kuvvet olan yeniçeriler 100’er kişilik birliklere ayrılmış ve bu birliklere yayabaşı denilen subaylar atanmıştır. Bu durumda ocak ilk kurulduğunda 10 ortadan (bölük) ibaretti. Daha sonra, cemaat de denilen bu yaya bölüklerinin sayısı 101’e çıkmıştır.

I. Murad zamanında sekban bölükleri teşkil olunmuştur. Fatih devrine kadar yeniçeri ocağından ayrı bir teşkilata sahip olan sekbanlar, 1451’den sonra ocağın cemaat ortalarına dahil edilmişlerdir. Bu sebeple cemaat ortalarının 65. ortasına sekbanlar ortası adı verilmişti. 34 bölük olan sekbanların komutanına sekban başı deniyordu. Sekbanların asıl görevi av için tazılar beslemek, padişah ava gittiğinde ona eşlik etmekti. Ekseriyeti yaya olan sekbanların bir kısmı da süvari idi.

XV. asrın sonlarında ise bölükler ve ağa bölükleri ihdas olunmuştur. Her bölükde 50 kişi mevcut olup, toplam 61 orta teşkil edilmişti. Bölüklüler denen bu zümrenin kumandanı baş bölükbaşı idi. Böylece 101 cemaat, 34 sekban ve 61 ağa bölükleri olmak üzere toplam yeniçeri orta ve bölüklerinin sayısı 196 idi.

Yeniçeri ocağı’nın komutanına yeniçeri ağası denirdi. Protokolde veziriazamın da önünde olan yeniçeri ağası arza ondan önce girerdi. Çünkü yeniçeri veziriazama değil, doğrudan padişaha bağlıydı. 1451’e kadar ocaktan yetişenler arasından çıkan yeniçeri ağaları sonraları sekbanbaşılardan tayin edilmeye başlanmıştır. XVI. ve XVII. yüzyıllarda yeniçeri ağalarından bir çoğu sonradan veziriazam olmuştur.

Veziriazam ancak yeniçeri katibinin tayininde rol oynardı. Yeniçeri katibinin görevi, bütün yeniçerilerin tayin ve terfileri ile uğraşmaktı. Böylece veziriazam mali yönden yeniçerileri denetlemiş olurdu. Yeniçeri ağasından sonra sekbanbaşı ocağın en büyük subayı idi. Üçüncü büyük amir ise kul kethüdası idi. Onu zağarcıbaşı, seksoncubaşı, turnacıbaşı ve 4 adet hasekiler takip ediyordu.

Yeniçeri taburlarına orta denirdi. Binbaşı rütbesindeki ortalar’ın komutanına ise çorbacı denilirdi. Bundan başka kethüda, odabaşı, vekilharç ve bayrakdar denilen subaylar vardı. Yılda bir elbise ve üç ayda bir yevmiye hesabı üzerinden ulufe denen maaş alan yeniçeriler, kapıkulu ordusunun en itibarlı birlikleri arasında idi. Padişahın kendisi de 1 numaralı yeniçeri idi.

1560 yılından sonra İstanbul dışında, sancaklarda da yeniçeri garnizonları kuruldu. Böylece kapıkulu ordusunun nüfuz ve tesiri Anadolu’ya da yayılmış oldu. Dolayısıyla kapıkulları eyaletlerde merkezi otoritenin ve asayişin sağlanmasında mühim bir fonksiyon ifa etti. Öte yandan yeniçeriler başkentte iktidarı tayin eden en başta gelen unsurdu. Fatih’in ölümünden sonra II. Bayezid’in tahta çıkmasında önemli rol oynadılar ve kullardan başkasını devlet yönetimine getirmemesi konusunda ondan söz aldılar. Yavuz’un başa geçmesini de yeniçeriler sağladı. Başlangıçta şartlar Yavuz’un tamamen aleyhinde görünüyordu fakat yeniçerilerin ısrarı sonucu tayin etti. Her saltanat değişikliğinde yeniçerilere dağıtılan cülus bahşişi de zamanla yozlaştı ve padişahlarla yeniçeriler arasında adeta bir pazarlık konusu haline geldi.

Osmanlı Ordusu:

1 Merkezi Kuvvetler: Yeniçeriler, Cebeciler, Topçular, Top Arabacıları, Diğerleri (Humbaracı, Lağımcı vs.)

Suvariler (Altı Bölük Halkı): Silahdarlar, Sipah oğlanları, Sağ ulufeciler, Sol ulufeciler, Sağ garipler, Sol garipler,

2 Eyalet Kuvvetleri: Yaya ve müsellemler, Tımarlı sipahiler, Akıncılar, Tabi devlet askerleri, Kale muhafazları, Yardımcı kuvvetler, Geri hizmet erbabı,

Kaynak: Osmanlı Müesseseleri Tarihi,

444 Kez Görüntülendi.
Etiketler:
Yorumunuz
Konu hakkındaki görüşleriniz nelerdir?

© 2012 selosepet Tüm Hakları Saklıdır ~ İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
Başlığım