Hoşgeldiniz  

Osmanlı İmparatorluğu’nda Acemi Oğlanlar!!!

admin | 27 Şubat 2017 | Eğitim, Genel, Savaş Sanatı, Siyaset, Tarih

Acemi ocağı, yeniçeri ocağına asker yetiştirmek üzere kurulmuştur. Bu da Çandarlı Halil Paşa ile ulemadan Karamanlı Rüstem’in fikri idi. Gelibolu’da kurulan ilk acemi ocağı, Şehzade Süleyman tarafından teşkilatlandırılmışlardır. Seferlerde esir alınan Hıristiyan gençleri belli bir eğitimden geçtikten ve bir müddet donanma hizmetinde at gemilerinde çalıştıktan sonra yeniçeri ocağına alınmaya başlanmıştır. Sonradan donanma hizmeti kaldırılarak Anadolu’daki Türk çiftçi ailelerine verilip burada 3 ila 8 yıl arasında değişen bir müddet kalıp, Türkçe öğrenip, Müslüman olduktan sonra 1 akçe yevmiye ile Gelibolu acemi ocağına geçmeye başlamışlardır. Burada da muayyen bir eğitim alan acemiler daha sonra yeniçeri ocağına kaydolunurlardı. İstanbul’un fethinden sonra burada da bir acemi ocağı kurulmuştur.

Acemi ocağındaki yeniçeri adayları çeşitli imalathanelerde, miri gemilerde, odun ambarları ve hasta odalarında çeşitli hizmetler gördükleri gibi, saray, cami, çeşme, köprü, hastane, medrese gibi hanedan ve yeniçeri ağası ile vezirlerin inşaatlarında çalışırlardı, Acemi ocağının amiri acemi ocağı ağası idi. Acemi ocağını besleyen üç kaynak vardı. Biri savaş esirlerinin beşte biri, birisi devşirme yoluyla alınan Hıristiyan çocukları, diğeri de kapıkulu mensuplarının çocukları yani kul oğulları.

Pençik Kanunu: Savaşlarda alınan esirlerle ilgili pençik kanunu denilen bir kanun tanzim edilmişti. Buna göre seferlerde alınan her beş esirden biri devlete aitti. Bunlara pençik oğlanı, denirdi. Her esir için 125 akça bir meblağ konulmuştu ki, esir sahibi esir yerine bunun beşte biri olan 25 akça vergi de ödeyebilirdi. Buna da pençik akçesi denmişti. Seferlerde ve akınlarda çok sayıda esir alındığından pençik oğlanları acemi ocağı için mühim bir kaynak teşkil ediyordu.

Devşirme Usulü: Savaş esirleri kapıkulu ordusunun ihtiyacını karşılamaya kifayet etmediğinden devşirme yoluna gidildi. Devşirme usulünün Yıldırım Bayezid zamanında ihdas edildiği iddia edilmektedir. Bu usulün, Osmanlılardan evvelki Türk ve İslam devletlerinde tatbik edilmediği ileri sürülürse de, Selçuklulardaki hassa ordusunun da Hıristiyan teb’a arasından devşirildiği bilinmektedir. Ancak Osmanlılar devşirme usulünü daha sistemli hale getirmişler ve geniş çapta uygulamışlardır.

Devşirme hususunda yeniçeri ağası yetkiliydi. İhtiyaç hasıl olduğu zaman yeniçeri ağası divan’a müracaat ederek ihtiyaç miktarını bildirir ve devşirme yapılması için devşirme memurlan görevlendirilirdi. Devşirme kanununda bu işlemin nasıl ve ne şekilde yapılacağı, hangi kazadan ne miktarda çocukların devşirilebileceği tek tek belirtilmişti. Devşirme memuru Hıristiyan çocuklarını devşirirken o mahallin kadısı, sipahisi ve köy kethüdası vs. hazır bulunurdu. Çocuklar arasından 14- 18 yaş arasındakiler tercih edilirdi. Evli ve ailenin tek erkek çocuğu olanlar alınmazdı. Kanun gereğince asil ailelerin çocukları tercih edilirdi. Yahudilerden devşirme alınmazdı.

Pençik kanunu ya da devşirme usulüyle toplananlar arasından genç ve askerliğe elverişli olanlar, önce Türk ailelerinin yanına verilerek Türkçe’yi ve Türk örf ve adetlerini öğrenmeleri sağlandıktan sonra, acemi ocağı’na alınıyordu. Burada belli bir süre eğitim gördükten sonra yeniçeri ocağı’ na kayd olunuyordu. Zamanla yeniçeriye olan ihtiyaç artınca devşirme usulü yaygınlaştı. Kul sisteminin esasını oluşturan bu uygulama XIX. yüzyıla kadar
yürürlükte kaldı.

Kul Oğulları: Kapıkulu ordusu mensuplarının oğulları da acemi ocağının insan kaynaklarından birisini teşkil ediyordu. Kapıkulu askerleri kul sayıldığından bunların oğullarına da kul oğulları denirdi. Babaları vefat etmiş olan kul oğulları şayet küçük yaşta iseler yetişinceye kadar kendilerine üç ayda bir sekbanlar fırınından ikişer buçuk kile un veya bunun bedeli para verilirdi. Ayrıca her yetime üç ayda bir muayyen bir miktar para ile elbiselik kumaş verilirdi. Yeniçeri hayatta iken yetişmiş oğlu var ise acemi ocağına kayd olunurlardı. Acemi ocağında 23 yaşına kadar eğitim gören kuloğulları bedergah olurlar, yani yeniçeri ocağına kayd olunurlardı.

Kaynak: Osmanlı Müesseseleri Tarihi,

196 Kez Görüntülendi.
Etiketler:
Yorumunuz
Konu hakkındaki görüşleriniz nelerdir?





Bumerang - Yazarkafe
© 2012 selosepet Tüm Hakları Saklıdır ~ İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
Başlığım