Hoşgeldiniz  

Osmanlı İktidarında Söz Sahibi Olan Kösem Sultan Kimdir?

admin | 14 Haziran 2014 | Genel, Tarih

Osmanlı İktidarında Söz Sahibi Olan Kösem Sultan Kimdir?

Haseki Mah-Peyker Kösem Valide Sultan 1590 yılında Yunanistan’da doğdu. Asıl adı Anastasya olan olan Kösem Sultan 1. Ahmed’in eşi, IV. Murad ve I. İbrahim’in annesidir. Osmanlı tahinin en güçlü kadın sultanlarından biridir.

Bosna Beylerbeyi tarafından İstanbul’a kızlarağasına gönderilen Kösem Sultan 15 yaşında I. Ahmed’in haseki sultanı oldu. Hasekiliği döneminde kendisine “Sürüler önünde, rehber olarak yürüyen” anlamına gelen Kösem lakabı takılmıştır. Hem güzel hem de zarif bir kişiliğe sahip olan Kösem Sultan, saltanat sahibi kadınlar arasında en ihtiraslı kadın olarak bilinmektedir.

Çocuklarının adları: Murad, Süleyman, İbrahim, Kasım, Ayşe ve Fatma’dır.

Kösem Sultan; Hürrem Sultan ve Mahidevran Sultan gibi dönemine mührünü basmış, 28 yaşına geldiğinde saltanatta sözü geçen bir sultan olmuştur. Ortodoks bir rahibin kızı olduğu söylenen Kösem Sultan,  hayır işlerinde önce bir kişiliğe sahiptir. Fakirlere yardım eder, borcu yüzünden hapse düşen mahkumların borcunu ödeyerek hapisten çıkmalarını sağlarmış. Üsküdar’daki Çinili Camii, Boğaziçi’de Anadolu Kavağı, Sultan Selim civarında Valide Medresesi Mescidi’ni yaptırmıştır. Mekke ve Medine’ye yardımlarda bulunmuştur.

Sultan I. Ahmed döneminde siyasi işlere fazla bulaşmayan Kösem Sultan, I. Ahmed’in ölümünden sonra eski saraya gitmişse de daha sonra 1. Mustafa ve 2. Osman’ı etkisi altına alarak devlet işlerine karışmıştır. Tarihçilere göre Mustafa’nın tahttan indirilişinde Kösem Sultan’ın ciddi girişimleri olmuştur.

Oğlu 4. Murad’ın tahta geçmesiyle Kösem Sultan Topkapı Sarayı’na yerleşmiştir. 4. Murad’ın henüz 11 yaşında olması, Kösem Sultan’ın devleti perde arkasında yönetmesine fırsat vermiştir. Kösem Sultan’ın saltanatı 4. Murad’ın idareyi tam olarak ele almasına kadar sürmüştür. Ancak çocukluğundan beri annesinin telkinleri etkisinde kalan 4. Murad çoğu zaman yine annesinin fikirlerini önemsemeye devam etmiştir.

Kösem Sultan; Şehzade Kasım ve Süleyman’ın ağabeyleri 4. Murad’a karşı iktidarı ele geçirme teşebbüsleri sonucu katledilmelerine engel olamamıştır. 2. İbrahim’i de saltanat yükünü kaldıramayacak kadar aciz olduğunu ileri sürüp katledilmesini engellemiştir. Bazı tarihçiler 4. Murad’ın, 2. İbrahim’i Osmanlı İmparatorluğu’nun devamı için katletmediğini ileri sürerler. Hatta bazı tarihçiler 4. Murad’ın, 2. İbrahim’i de öldürerek Kırım Han’ını tahta geçirmeyi düşündüğünü ve Kösem Sultan’ın buna mani olduğunu söylerler.

Şehzade İbrahim’e kardeşi 4. Murad’ın ölüm haberi geldiğinde sürekli katledilme korkusu yaşadığı için iktidarda gözünün olmadığını belirterek kardeşi 4. Murad için sağlık temennisinde bulunmuştur. Kösem Sultan korku ve panikten dolayı kapısını kilitleyen İbrahim’in odasına girerek; 4. Murad’ın öldüğünü, tahta geçme sırasının kendisine geldiğini söyleyerek zor da olsa odasından çıkarmıştır. Şehzade İbrahim, 4. Murad’ın cesedi kendisine gösterilmesine rağmen hala bunun bir oyun olduğunu düşünmüş ve bir kez daha tahtta gözünün olmadığını söylemiştir.

Bu gibi hadiseler Osmanlı yönetiminde boşluklar doğurmuş,  iktidarda daha fazla söz sahibi olmak için saray erkanı içerisinde ince hesaplaşmalar yapılmasına neden olmuştur. Bu durum karşısında Kösem Sultan harekete geçerek devlet işlerinde yeniden aktif görev üstlenmiştir.

2. İbrahim’in ruhsal sorunlarını çözmek ve padişahın erkek evlat sahibi olmasını sağlamak için saraya üfürükçü ve cinci hocalar davet edilmiştir. O dönemin ünlü hocalarından Safranbolulu Hüseyin Hoca 2. İbrahim’i hem ruhsal hem bedenen tedavi etmiştir.

2. İbrahim’i iyileştirmesi Safranbolulu Hüseyin Hoca’nın ününe ün katmıştır. Devlet idaresinde görev alan cinci hocanın ilk icraatı rüşvet almak, medrese hocalıklarını satmak olmuştur. Böylece epey zengin olan cinci hoca 4. Mehmet’in cülus dağıtımında hazinede para sıkıntısı olduğunda devlete para temin etmiştir. Cinci hoca öldürüldükten sonra askerlere dağıtılan para için “Cinci Hoca Akçesi” denilmiştir.

Kösem Sultan oğlunu avutmak ve hanedanın devamını sağlamak için yeni cariyeler takdim etmiştir. Bu da harem kavgalarını, entrikaları beraberinde getirmiştir. Durum o kadar kötüye gitmiş ki Kösem Sultan’a bile cephe alınmıştır. Şeker Pare ismindeki bir kadın Kösem Sultan’a kafa tuttuğu için Kösem Sultan tarafından şiddetli bir şekilde dövülmüştür.

Artık oğluna söz geçiremeyen Kösem Sultan Topkapı Sarayı’ndan uzaklaşmış ancak devlet işlerine karışmaya devam etmiştir. İbrahim’in tahtan indirilip Mehmet’in geçirilmesi için Sadrazam Salih Paşa ile işbirliği yapan Kösem Sultan, fikirlerinin padişahın kulağına gitmesi sonucu Sadrazam Salih Paşa kadledilmesine, Kösem Sultan’da ilk önce Rodos’a sonra, Florya İskender Çelebi Bahçesi’ne sürgün edilmesine neden olmuştur.

Kösem Sultan sürgündeyken boş durmayarak ilk önce Sadrazam Ahmet Paşa’ya gitmiş, oğlunun tahtan indirilmesi için yardım istemiştir. Teklifi Sadrazam Ahmet Paşa tarafından kabul edilmeyince Ocak Ağalarına giderek oğlunun tahtan indirilmesini istemiştir. Ocak Ağaları işlerini yaptırabilecekleri ve kendilerine yakın birini sadrazamlık makamına getirmek istediklerinden kabul etmişlerdir. Padişahı tahttan indirmek için planlar yapmaya başlanmış, ilk başlarda istediklerini gerçekleştiremedilerse de daha sonra Sultan İbrahim’e karşı isyan başlatmışlardır.

Sarayı basan isyancılar Sultan İbrahim’e isteklerini bildirmişlerse de istekleri padişah tarafından kabul edilmemiştir. Zorla tahttan alaşağı edilen Sultan İbrahim ilk önce hapse atılmış daha sonra katledilmiştir.

Kösem Sultan, 7 yaşındaki Şehzade Mehmet’in tahta çıkmasıyla bu defa padişahın annesi Valide Turhan Sultan ile mücadele etmeye başlamıştır. İktidar üzerindeki sürtüşmeler sonucu devlet işlerine yeterli önem verilmemiş ve sonuç olarak Anadolu’nun çeşitli bölgelerinde yeni isyanların çıkmasına neden olmuştur.  Bu sefer can derdine düşen Kösem Sultan, Ocak Ağaları ile birlikte 4. Mehmet’in tahtan indirilmesi ve yerine Şehzade Süleyman’ın tahta çıkarılması için plan hazırlamıştır.

Şehzade Süleyman’ın annesi Dilaşub Sultan’ın kendisine zarar vermeyeceğini düşünen Kösem Sultan bu konuda yanılmıştır. Kösem Sultan’ın planlarını öğrenen Dilaşub Sultan atağa geçerek Kösem Sultan’ı yakalatmıştır. Panikleyen Kösem Sultan kaçmak isterken Mehmet ismindeki bir cellat tarafından boğazlanarak 1651 yılında öldürülmüştür.

Osmanlı Devleti’nde pek çok padişahtan daha çok iktidar sürmüş olan Kösem Sultan, eşi I. Ahmed’in Türbesi’ne defnedilmiştir.

763 Kez Görüntülendi.
Yorumunuz
Konu hakkındaki görüşleriniz nelerdir?

© 2012 selosepet Tüm Hakları Saklıdır ~ İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
Başlığım