Hoşgeldiniz  

Osmanlı Dönemi Dağılmayı Önlemeye Yönelik Fikri Akımlar!!!

admin | 01 Ocak 2017 | Genel, Tarih

Osmanlı Devleti’nin dağılmasını önlemek amacıyla yeni fikri akımlar oluşturulmuştur. Bunlar; Osmanlcılık, İslamcılık, Turancılık, Türkçülük, Batıcılık ve Adem-i Merkeziyetçilik’tir. Kısa bu akımlara deyinmek gerekirse;

Adem-i Merkeziyetçilik: bu akıma göre merkezi hükümetin yetkilerinin azaltılması ve imparatorluk içindeki çeşitli unsurların yönetime katılmasının arttırılması ileri sürülüyordu. Bu akımın savunucusu Prens Sabahattin’dir. Bu akım ile liberal bir ekonomi modeli önerilmiştir.

İslamcılık: Bu akım Osmanlı Devleti’nin bütünlüğünü korumak amacıyla 19 . yy ikinci yarısında özellikle 93 Harbi sırasında önem kazanan bir düşüncedir. Bu akımın belli başlı temsilcileri Mehmet Akif Ersoy, Cemalettin Afgani, Bursalı Tahir, İsmail Hakkı, Şemsettin Günaltay ve Ahmet Hamdi Akseki’dir. Bu düşünceyi savunanlara göre; toplumun temel direği dindir. Hangi milletten olursa olsun bütün Müslümanların halifenin etrafında birleşmesi gerekir tezi savunulmuştur. İslamcılık 19. yy sonlarında devletin resmi politikası haline gelmiştir. II. Abdülhamit İngiltere ve Rusya’nın hakimiyetleri altındaki Müslümanları kendi lehine kullanmayı düşünüyordu. İslamcılık fikri devletin dağılmasını engelleyememiştir. I. Dünya Savaşı’nda; Arapların İngilizlerle işbirliği yapması bu düşüncenin başarılı olmadığını göstermiştir. Dünya genelinde milliyetçiliğin önem kazanması İslamcılık düşüncesinin etkinliğini azalttı.

Batıcılık: Tanzimat Döneminde bu görüşün sahipleri devletin ancak batılılaşmayla kurtulabileceğini ve bunun için çeşitli alanlarda ıslahatlar yapılması gerektiğini savunmuştur. Batıcılar; tek kadınla evliliği, kadın özgürlüğünü, Medeni Kanunun kabulünü, tekke ve zaviyelerin kaldırılmasını istiyorlardı. Türkçülerin; Turan idealine karşın, Batıcıların; İrfan idealini savunmuşlardır.

Osmancılık: Tanzimat döneminin sonlarında bazı Osmanlı aydınları Genç Osmanlılar adıyla bir cemiyet kurdular. bu cemiyet siyasi faaliyetlere başladı. Genç Osmanlılara göre milliyetçilik isyanlarını durdurup ülkenin bütünlüğünü korumak için devletin sınarları içinde yaşayan bütün milletleri Osmancılık düşüncesi etrafında toplamak gerekiyordu. Bu nedenle dil, din, ırk fark gözetmeksizin herkesin aynı hak ve yetkilere sahip olması şarttı. Böylece Osmanlı birliği gerçekleşecek ve devlet yıkılmaktan ancak bu şekilde kurtulacaktı. Osmancılık anlayışı; millik birlik ve milli ülkü anlayışına ters düşmektedir. Milliyetçilik akımının güçlenmesine paralel olarak Osmancılık akımı etkisini kaybetmiştir.

Turancılık: Türkçülük akımı bir kültür hareketi olarak başlamıştır. Turancılık ise Türkçülük akımının siyasal yönüdür. Amacı; bütün Türkleri bir ülkede, bir devlet içinde, tek bir bayrak altında birleştirmektir. II. Meşrutiyet döneminde Turancılık akımı, aydınlar ve devlet adamları arasında çok sayıda taraftar buldu. İttihat ve Terakki Partisi tarafından desteklendi. Osmanlı Devleti’nin I. Dünya Savaşı’ndan mağlup çıkması Turancılık akımını zayıflattı. Turancılar Türkleri birleştirmek ülküsünün Türkiye Türklüğü ile sınırlanması gerektiğini savunmaya başladılar. Kurtuluş Savaşı’nın kazanılmasından sonra Turancılık tamamen reddedilmiştir.

Türkçülük: Türkçülük dil, tarih, edebiyat alanlarındaki çalışmaların sonucunda başlamıştır. Bir kültür hareketi olarak başlayan Türçüklük daha sonra siyasi bir kimlik kazanmıştır. bu akımın önemli temsilcileri; Ziya Gökalp, Yusuf Akçura, Mehmet Emin Yurdakul ve Ömer Seyfettin’dir. Türkçülük düşüncesini savunanlar, milleti; dil, din, soy, kültür ve ülkü birliğinin oluşturdğunu savunmuşlardır. Bundan dolayı Osmanlı yönetimi altındaki Türklere milli bilinç kazandırılmaya çalışılmıştır. I. Meşrutiyet döneminde Osmancılık düşüncesinin başarısızlığa uğraması II. Meşrutiyet döneminde Türkçülük düşüncesinin güçlenmisine yol açmıştır. Türkçülük akımın Kurtuluş Savaşı’nın kazanılmasında önemli rol oynamıştır.

 

627 Kez Görüntülendi.
Etiketler:
Yorumunuz
Konu hakkındaki görüşleriniz nelerdir?

© 2012 selosepet Tüm Hakları Saklıdır ~ İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
Başlığım