Hoşgeldiniz  

Oriks Nedir? Özellikleri Nelerdir?

admin | 29 Kasım 2016 | Genel, Hayvanlar Alemi

oriks

Memeliler sınıfının çiftparmaklılar takımının boynuzlugiller familyasından kimi antiloplara verilen genel bir addır. Gözlerin hemen arkasında yer alan ince, uzun ve boğumlu boynuzları düz ya da arkaya doğru kıvrıktır. Gözlerinin etrafında, burunda ve çoğu zaman alında birer siyah leke vardır; bu üç leke birleşerek bir gem gibi görünürler.

Oriksin en yaygın ve en iri türü Gemsbok (Oryx, Gazella) dur. Yüksekliği omuz hizasında 120 cm kadardır. Açık sarı renkteki üst kısmında siyah bir sırt çizgisi vardır. Yanlarda, vücudun beyaz renkli alt kısmını, açık sarı renkteki üst kısmından ayıran siyah şeritler bulunur. Bu şeritler, çoğu zaman, arkaya doğru uzanarak kalçaları da örterler. Ön bacaklarda dizlerin üzerinde siyah bir leke vardır. Bunun altında kalan kısımla dizlerin arkası beyazdır. Kulak uçları siyah olup, bu siyahlık bir çizgi halinde boğaza ve göğse iner. Gemsbok çok geniş bir alana yayılmıştır. Transvaal’in kuzeybatısında Angola’ya ve Tanzania’nın kuzey kıyılarından Somali’ye kadar görülür.

Arabistan veya Beatrix oriksi, Gemsboktan daha küçük olup yüksekliği 1 metre kadardır. Vücudu beyaz, bacakları kahverengidir. Yüzünde burun lekeleriyle altçenede birleşen siyah göz şeritleri, boğazdan arkaya doğru uzanır. Bu türün boynuzlarının uzunluğu çoğu kez hayvanın yükseliğine eşittir. Eskiden Arabistan yarımadasında, kuzeyde Suriye ve Irak’ta görülen bu türün sayısı ve yayılma alanı büyük ölçüde azalmıştır. 1964 yılında bu türün soyunun tükenmesini önlemek amacıyla Arizona’daki Phoenikx Maytag hayvanat bahçesinde damızlık olarak bir dişi iki erkek oriks getirilmiştir. Daha sonra Londra hayvanat bahçesindeki dişi de buraya verilmiştir. Bu hayvanat bahçesindeki orikslerin sayısı böylece artmıştır.

0006-005-oriks

Üçüncü oriks türü, kırmızı ve beyaz rengiyle öbür iki türden ayrılır. Ayrıca bu türün kama şeklinde kıvrık boynuzları vardır. Bu yüzden kama boynuzlu oriks denir. Yüksekliği 120 cm ağırlığı 200 kg kadardır. Boynuzlarının uzunluğu 1 metreyi bulur. Sahra’nın güneyinde Nil nehrinin doğusuna, batıda ise Senegal ve Rio de Ora’ya kadar olan bölgelerde yaşar. Göz çevresindeki şeritler, burundaki ve alındaki lekeler silik kırmızımsıdır. Boyundaki açık kırmızımsı renk, gerilere kadar uzanır. Bu türe ve Arabistan oriksine, beyaz oriks de denir.

Oriksler küçük sürüler halinde yaşarlar. Sayıları yarım düzineden birkaç düzineye kadar değişen bireylerden oluşan bu sürülerin çoğunluğunu dişiler meydana getirir. Erkeklerin bazıları tek başlarına yaşarlar. Oriksler çok tedbirli hayvanlardır. Görme duyuları çok gelişmiştir. Yanlarına çok yaklaşmak her zaman sakıncalıdır. Gemsbok, bıçak gibi sivri ve keskin boynuzlarıyla bir aslanı öldürebilir. Son zamanlarda yapılan bir araştırmada, orikslerin vücutlarındaki suyu kaybetmeden 40 dereden fazla sıcaklığa dayanabildiğini göstermektedir. Çöllerde gündüz sadece %1-2 oranında su içerek bitkiler, akşama kadar havadaki nemi emerler ve su oranları %40 oranında yükselir, bu nedenle oriksler gece beslenirler.

images

Orikslerin çiftleşme mevsimi bölgeden bölgeye değişir. Çiftleşme mevsiminde erkek çok dövüşken olur, fakat çıkan kavgaların pek azı ölümle sonuçlanır. Çiftleşme öncesi yaklaşmalarında da belirli bir saldırganlık görülebilir. Erkek ve dişi, iki erkek oriks gibi dövüşürler. Erkek dişiyi bir daire içerisinde kovalar. Birkaç kez döndükten sonra kovalamaca sona erer ve çiftleşirler. Erkekler arasındaki dövüşte taraflar birbirinden uzakta dururlar ve başlarını yukarıya kaldırırlar. Oysa çiftleşmeden önce erkekle dişi dövüşürken birbirlerine sokulurlar ve başları yere eğik durur. Eğer dişi erkekle çiftleşmeyi istemezse kaçar, birleştikleri zaman dişi kaçacak olursa erkek boynuzlarıyla onu yaralayabilir. Arabistan oriksi çölde yaşamaya en fazla uyum gsöteren türdür. Ürkütüldüğü zaman kum tepeciklerinin arkasına kaçar. Sıcaktan korunmak için kumda çukurlar kazar. Arabistan oriksi gemsbok kadar saldırgan değildir. Gemsbokun aksine yön değiştirmeden dönüşler yapmadan, fakat ondan daha yavaş koşar.

Kaynak: Hayvanlar Ansiklopedisi, 

894 Kez Görüntülendi.
Etiketler:
Yorumunuz
Konu hakkındaki görüşleriniz nelerdir?

© 2012 selosepet Tüm Hakları Saklıdır ~ İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
Başlığım