Hoşgeldiniz  

Ömer Hayyam Kimdir? Eserleri Nelerdir?

admin | 12 Mayıs 2014 | Eğitim, Genel

Ömer Hayyam Kimdir? Eserleri Nelerdir?

1048 yılında İran’ın Nişabur kentinde dünyaya geldi. Ömer Hayyam’ın babası bir çadırcıydı. Ömer Hayyam’ın soyadı da babasının mesleği olan çadırdan gelmektedir.

Hayyam Binom teoremini ve bu açılımdaki katsayıları bulan ilk kişi olduğu düşünülmektedir. Matematik, fizik, astronomi, şiir, tıp, müzik ilgilendiği ilimler arasındadır. İbn-i Sina’dan sonra Doğu’nun yetiştirdiği en büyük bilginlerden biridir. Tıp, fizik, astronomi, cebir, geometri ve yüksek matematik alanlarında önemli çalışmaları olan Ömer Hayyam’ın birçok alanda çalışmalar yaptığı bilinmektedir.

Ömer Hayyam’ın çalışmaları şöyle sıralanabilir;

Yazdığı bilimsel içerikli kitaplar; Cebir ve Geometri üzerine, Fiziksel Bilimler Alanında Bir Özet, Varlık ilgili Bilgi Özeti, Oluş ve Görüşler, Bilgelikler Ölçüsü, Akıllar Bahçesi’dir. En büyük eserleri Cebir Risalesi ve Rubaiyat’tır. Kitapta kübik denklemleri incelenmiş ve bu denklemler sınıflandırılmıştır. Matematikte ilk kez bu sınıflandırmayı yapan kişidir. Matematik alanında zamanının çok ötesinde olan Hayyam 13 farklı 3. Dereceden denklemi tanımlamıştır. Çözümü geometrik metod kullanarak çözmüştür. Binom açılımını da bulan Hayyam, bu açılımdaki katsayıları (Pascal üçgeni) bulan ilk kişi olduğu düşünülmektedir. Öklit’in aksiyomlarıyla ilgili çalışmalar yapan Hayyam, öklit dışı geometride kullanılan geni, dar ve dik açı hipotezleri ile ilgili şekillere ulaştı. Böylece öklit dışı geometrinin temellerini de atmış oldu. İrrasyonel sayıların da rasyonel sayılar gibi kullanılabileceğini kanıtlaması matematik tarihinde önemli bir gelişmedir.

İsfahan’da kurduğu rasathanede üç yıl boyunca gökyüzünü inceledi. Güneş yılını esas alan Celali Takvimi’ni yaptı. Takvim 5000 yılda bir gün hata vermektedir. Bugün kullandığımız Gregoryen takvimi 3330 yılda bir gün hata vermektedir.

Eserleri arasında İbn-i Sina’nın Temcid adlı eserinin yorumu ve tercümesi de vardır. İlmini geliştirmek için Semerkand, Buhara ve İsfahan’da bulunmuştur. Dönemin önemli isimlerinden vezir Nizamülmülk ve Hasan Sabbah ile birlikte okuduğu söylenir.  4 Aralık 1131 tarihinde Nişabur’da vefat etmiştir.

Eserleri;

1) Ziyc-i Melikşahi (Astronomi ve takvim üzerine)

2) Kitabül Fi’l Burhan ül Sıhhat-ı Turu kül Hind (Geometri)

3) Risaletün fi Berahin İl Cebr ve Mukabele (Cebir ve Denklemler)

4) Müşkilat’ül Hisab (Aritmetik)

5) İlm-i Külliyat (Genel Prensipler)

6) Newruzname (Takvim ve Yılbaşı tespiti)

7) Risaletün fil İhtiyal li Marifet (Altın ve gümüşten yapılmış bir cisimden altın ve gümüş miktarının bilinmesi)

8) Risaletün fi Şerhi ma Eskele min Musaderat (Öklid’in bir probleminin çözülmesi metodu)

9) Risaletün fi Vücud (Felsefe ontolojisi)

10) Muhtasarun fi’t Tabiiyat (Fizik)

11) Risaletün fi’l Kevn vet Teklif (Felsefe)

12) Levazim’ül Emkine (Meskun yerlerin iklimi ve hava değişimi üzerine)

13) Fil Cevab Selaseti Mesail ve fi Keşfil Hicab (Üç meseleye cevap ve alemde zıtlığın zorunlu olduğuna ilişkin)

14) Mizan’ül Hikem (Pırlantalı eşyaların taşlarını çıkarmadan kıymetini bulmanın yöntemi)

15) Abdurrahman’el Neseviye Cevab (Hak Teala’nın alemleri yaratmasının ve insanları ibadetle yükümlü kılmasının hikmeti)

16) Nizamülmülk (Vezir Nizamülmülk’ün biyografisi)

17) Es’arı bil Arabiyye (Arabça Rubailer)

18) Fil Mutayat (İlim Prensipleri)

22181 Kez Görüntülendi.
Yorumunuz
Konu hakkındaki görüşleriniz nelerdir?

© 2012 selosepet Tüm Hakları Saklıdır ~ İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
Başlığım