Hoşgeldiniz  

KPSS Tarih: TBMM Karşı Çıkarılan Ayaklanmalar ve Alınan Önlemler!!!

admin | 30 Temmuz 2017 | Genel, Tarih

İstanbul’un işgal edilmesi ve İtilaf Devletlerinin baskısı karşısında Ali Rıza Paşa ve Salih Paşa hükümetleri istifa etmek zorunda kalmışlar yerine Damat Ferit Nisan 1920 yılında yeniden sadrazam olmuştur. Damat Ferit hükümeti kurulduktan sonra İstanbul ve Anadolu arasındaki ilişkiler bozuldu. Damat Ferit, TBMM’nin açılmasını ve milli mücadelenin güçlenmesini engellemek için fetvalar yayınlamış, halkın dini duygularını kullanarak TBMM’ne karşı kışkırttıştı.

İzmir çevresinde Damat Ferit Paşa emriyle Anzavur ayaklanması başlatılmış ve yine Damat Ferit’in emriyle Kavayi Milliyeci öldürülmeye başlanmıştı. İstanbul hükümeti ve İtilaf Devletleri’nin kışkırtmaları ve Anadolu’daki olağanüstü durumdan faydalanmak isteyenlerin çalışmaları sonucunda TBMM’ye karşı isyanlar çıkmıştır. Bunların bazıları vatanı bölerek yeni bir devlet kurmak, bazıları büyük bir devletin egemenliğine girmek amacı taşımaktadır. Diğer bir bölümü ise yönetimde saltanat ve hilafeti devam ettirmek istemişlerdir.

Halkın dinine ve geleneklerine bağlılığını, halkın eğitim düzyeninin düşükülüğünü, uzun savaş süresi sonucu gelen yoksulluğu, hayat şartlarının zorluğunu da ekleyerek ayaklanmaya çıkarmaya yönlendirmişlerdir.

Nedenleri; Anadolu halkı üzerindeki otoritesini yitirmek istemeyen İstanbul Hükümeti’nin kışkırtmaları, anlaşma devletlerinin milli mücadelenin Padişah ve halifeye karşı yapıldığı şekildeki propagandaları, İngilizlerin Boğazların her iki yakasında tampon bölge oluşturmak istemeleri, Asker kaçalarının Anadolu’daki otorite boşluğundan yararlanmak istemeleri, İstanbul hükümetinin milli mücadeleyi İttihatçı ve Bolşevik olarak nitelendirmesi, işgallerde yararlanmak isteyen azınlıkların kendi başlarına devlet kurmayı istemeleri, Türk ulusunun gücünü ve hürriyetine düşkünlüğünü değerlendiremeyen bazı kişilerin manda ve himaye fikrini savunması, bazı Kuvayi Milli birliklerinin düzenli orduya katılmak istememeleri ve disiplinsiz davranışları, Anadolu’nun çeşitli yörelerinde egemenlik kurmuş olan kişilerin mevcut ortamdan yararlanmak istemeleridir.

TBMM’ne karşı çıkarılan ayaklanmalar: Doğrudan İstanbul Hükümeti tarafından çıkarılan ayaklanmalar, İstanbul hükümeti ve İşgal güçleri tarafından çıkarılan ayaklanmalar, Azınlıklar tarafından çıkarılan ayaklanmalar ve Kuvayi Milliyeciler tarafından çıkarılan ayaklanmalar diye 4 başlıkta toplanabilir.

İstanbul Hükümeti tarafından çıkarılan ayaklanmalar: Anzavur ve Kuva-yi İnzibatiye ayaklanması,

İstanbul Hükümeti ve İşgal Güçleri tarafından çıkarılan ayaklanmalar:

Bolu, Düzce, Hendek ve Adapazarı ayaklanmaları,

Yenihan, Yozgat ve Boğazlıyan ayaklanmaları,

Afyon ayaklanması,

Konya ayaklanması,

Milli Aşireti ayaklanması,

Koçgiri, Şeyh Eşref, Malatya vakası, Cemil Çeto ve Ali Batı ayaklanmasıdır.

Azınlıkların çıkardığı ayaklanmalar;

Doğu Anadolu’da Ermeni ayaklanması,

Doğu Karadeniz’de Pontus rum ayaklanması,

Doğu Trakya ve Batı Anadolu’da Yunanistan’a bağlamaya yönelik ayaklanmalardır.

Kuvayi Milliye tarafından çıkarılan ayaklanmalar: Çerkez Etem ve Demirci Mehmet Efe ayaklanmasıdır.

TBMM’nin Ayaklanmaya Karşı Aldığı Önlemler:

29 Nisan 1920 Hıyanet-i Vataniye Kanunu çıkarıldı. Bu kanun ile hangi suçları işleyenlerin vatan haini sayılacağı ve bunlara verilecek cezaların ne olacağı açıklandı. Kanunu uygulamak ve Meclis otoritesini sağlamak için milletvekillerinden oluşan İstiklal Mahkemeleri 18 Eylül 1920 yılında kuruldu. Bu mahkemeler ayaklanmaların bastırılasında ve düzenli ordunun kurulmasında büyük yararlar sağladı.

Kuvayi Milliye kaldırılarak düzenli ordu kuruldu.

İstanbul hükümetinin milli mücadele aleyhindeki fetvasına karşı Anadolu’daki din adamları tarafından karşı fetvalar hazırlandı.

İstanbul’la haberleşme ve resmi ilişkiler kesildi.

Anadolu Ajansının yardımıyla halk milli mücadele konusunda doğru bilgi almaya başladı ve milli mücadelenin haklılığını duyurdu.

Ayaklanma sonucunda; TBMM’nin gücü ve otoritesi arttı. TBMM’nin Anadolu’ya hakim olması sağlandı. Milli mücadelenin uzamasına neden oldu. Kurtuluş savaşının kazanılması geçikti. Yununlılar Anadolu’nun içlerine kadar yayılmaya fırsat buldu. TBMM işgal güçlerine karşı kullanacağı insan ve malzeme gücünün önemli bir bölümünü ayaklanmalara harcadı. Farklı düşündeki halk kitlelerinin birbirine girmesine neden oldu. Düzenli Ordunun kurulması hızlandı.

137 Kez Görüntülendi.
Etiketler:
Yorumunuz
Konu hakkındaki görüşleriniz nelerdir?

© 2012 selosepet Tüm Hakları Saklıdır ~ İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
Başlığım