Hoşgeldiniz  

KPSS Tarih: Sokullu Mehmet Paşa Kimdir?

admin | 16 Aralık 2015 | Genel, Tarih

 

Osmanlı Sadrazamı olan Sokullu Mehmet Paşa 1505 yılında Bosna’da dünyaya geldi ve 1579 yılında İstanbul’da vefat etti.

Bosna’nın Sokol kasabasında doğdu. Sokullu lakabı buradan gelmektedir. Ayrıca uzun boylu olması nedeniyle Tavil Mehmet Paşa olarak da anılmaktadır. Küçük yaşta devşirme olarak Edirne sarayına getirildi. Enderun mektebinde yetiştirildi. Çeşitli saray görevlende bulundu. Barbaros Hayrettin Paşa’nın ölümü üzerine kaptanıderyalığa atandı. Rumeli Beylerbeyi olarak Kara Ahmet Paşa’yla birlikte yönettiği Osmanlı-Avusturya savaşlarında başarı gösterdi. Erdel zaferiyle birçok kaleyi Osmanlı topraklarına kattı. Şehzade Bayezit ve Selim arasındaki saltanat kavgasında Şehzade Selim’in tarafında yer aldı.

EkranAl1310nt1310s1310-4

Rumeli’de ve Anadolu’da vreilen görevleri başarıyla yürüten Sokullu Mehmet Paşa üçüncü vezir olarak Divan’a katıldı ve padişahın değer verdiği devlet adamları arasına girdi. Kanuni tarafından Malta kuşatması sırasında ölen sadrazam Semiz Ali Paşa’nın yerine sadrazam olarak atandı. Kanuni, Avusturya imparatoru Maximilian’ın Osmanlılara vermekle yükümlü olduğu vergiyi ödemesi ve Erdel sorununu çözümlememesi üzerine, Sokullu’nun isteğini kabul edip Avusturya üzerine savaş açtı ve Zigetvar seferine çıktı.

Ordu yönetimi Sokullu’nun elindeydi. Yaşlı ve hasta olan Kanuni bu sefere yalnızca orduya moral vermesi için çıkarılmıştı. Kuşatıan Zigetvar kalesini savunan kont Zrinyi’nin direnişine karşın kale, Kanuni’nin ölümünden hemen sonra ele geçirildi. Sokullu Mehmet Paşa padişahın ölümünü ordudan gizleyerek Kütahya sancakbeyi olan veliaht Şehzade Selim’e haber gönderdi. Belgrad’a ulaşıldıktan sonra padişahın ölümü orduya duyruldu. II Selim Belgrad’a gelerek Osmanlı tahtına geçti. Bu arada Sokullu Mehmet Paşa önlem alarak cülus bahşişi nedeniyle Belgrad ve İstanbul’da isyana girişen yeniçerileri yatıştırdı.

II Selim, sadrazamlıkta bıraktığı Sokullu Mehmet Paşa devlet işlerini Kanuni’nin son yıllarında olduğu gibi tam yetkiyle yönetti. Osmanlı-Avusturya barışı 1533 barış koşulları temel alınarak yenilendi. Sokullu, Kanuni döneminde Portekiz baskısına karşı dünya Müslümanlarının halifesi olarak padişahtan yardım isteyen Sumatra adasındaki Açe hükümdarına Kurdoğlu Hızır Bey’i gönderdi. Böylece Hint Okyanusu’nda Portekiz’le egemenlik mücadalesine giren Osmanlılar Büyük Okyanus’a kadar yayılan bir alanı ilgi alanına dahil etti.

images (1)

Ayrıca Yemen’deki başkaldırmaların bastırılmasıyla (1568) Osmanlı egemenliği altına alınmıştır. 1569 yılında Don ve Volga ırmaklarını birleştirmek için kanal açma çalışmalarına başlandı. Ejderha seferi olarak bilinen bu girişim, Kırım hanının gevşek davranması yüzünden başarıya ulaşamadı. 2. Selim Venedik’in elinde bulunan ve Mısır, Suriye gibi Doğu Akdeniz bölgelerini denetlemeye olanak sunan Kıbrıs’ı fethetmek üzere Sokullu Mehmet Paşa’nın isteksiz görünmesine karşın Lala Mustafa Paşa komutasındaki donanma ile orduyu gönderdi ve ada 1570 yılında fethedildi. Bu olay üzerine Avrupa Devletleri Haçlı ordusunu kurarak Kıbrıs’ı kurtarmaya çalıştılar ancak başarılı olamadılar. Ancak Müezzinzade Ali Paşa komutasındaki İnebahtı körfezinde 1571 yılında yakmayı başardılar. Sokullu Mehmet Paşa ertesi yıl deniz seferi mevsimine 200 parçalık bir donana hazırlayarak Kılıç Ali Paşa komutasında Akdeniz’e gönderdi. Avrupa deniz gücünün bu donanmaya karşı çıkmamasına karşın İnebahtı bozgunu Preveze ile elde edilen Akdeniz egemenliğinin sona ermesine yol açtı. Osmanlı donanması Tunus üzerine gönderilerek bu ülke de Osmanlılara 1574 yılında bağlandı.

Bu sırada ölen 2. Selim’in yerine tahta geçen 3. Murat’ta Sokullu Mehmet Paşa’yı sadrazamlığa seçti. Sokullu, Lehistan kralının tahttan ayrılması üzerine Osmanlı uyruğundaki Erdel prensi İstvan Bathory’nin Leh kralı olmasını sağladı. Bathory, Osmanlıların egemenliğini kabul etti. Böylece Osmanlı egemenliği bir zaman için Baltık denizine kadar ulaştı (1575-1587).

900675_detay

Sokullu Mehmet Paşa’nın çok yönlü siyasi çalışmalarından biri de Fas’ın Osmanlı egemenliğine girmesini sağlamaktı. Fas sultanlık tahtı için girişilen iç çekişmelere karışan Sokullu, Portekizlilerin koruduğu sultan adayına karşı Osmanlı adayının tahta geçmesini sağlamak üzere Cezayir beylerbeyi Ramazan Paşa’yı görevlendirdi. Yapılan Vadiüs-Seyl savaşında Portekiz kralının ölümü, Portekiz’in Fas’tan çekilmesini ve Fas’ın Osmanlı egemenliğine girmesini sağladı. Sokullu Mehmet Paşa’nın uzak görüşlülüğü Osmanlı egemenliğini Atlas Okyanusu’na kadar götürdü. Son yıllarda saray çevresinde ve padişah katında saygınlığı sarsılan Sokullu rakipleri olan devlet adamları, paşanın aleyhinde çalışmalar yaptılar. Sokullu Mehmet Paşa ikindi divanı dönüşü suikaste uğrayarak 1579 yılında öldürüldü.

Sokullu Osmanlı tarihinde ayrı bir öneme sahiptir. Kanuni’nin son iki yılından başlayarak Osmanlı İmparatorluğu’nun yönetimini 15 yıl elinde tutmuştur. 3 padişah döneminde sadrazamlık yapmıştır. Osmanlı İmparatorluğu’nun duraklama döneminin Sokullu’nun ölümünden sonra başlatması tarihçilerin Sokullu’ya verdiği değeri göstermektedir.

717 Kez Görüntülendi.
Etiketler:
Yorumunuz
Konu hakkındaki görüşleriniz nelerdir?

© 2012 selosepet Tüm Hakları Saklıdır ~ İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
Başlığım