Hoşgeldiniz  

KPSS tarih: Sanayi alanındaki gelişmeler!!!

admin | 24 Ocak 2018 | Genel, Tarih

Kapitülasyonların etkisi ile ülkemizde milli sanayi kurulamamıştı. Cumhuriyet dönemine kadar da bu konuda yeterli çalışmalar yapılamamıştır. Cumhuriyetin ilk yıllarında İstanbul, İzmir, Adana gibi illerimizde birçok dokuma fabrikası ile İstanbul’da askeri amaçla kurulmuş Fabrikalar vardı. Ayrıca Sanayi kurmak için yeterli sermaye birikimi de yoktu. Kalkınmak için sanayileşmenin bir zorunluluk olmakta bu alanındaki çalışmaları hızlandırdı. Ardından da Sanayi alanında şu gelişmeler yaşandı:

Osmanlılardan kalan tesisleri kullanılır hale getirmek ve işletmek amacıyla Sanayi ve Maadin Bankası 1924 yılında kuruldu.

1927 yılında Teşviki Sanayi Kanunu çıkarıldı. Bu kanunla özel sektörün endüstri alanında etkin rol oynaması amaçlandı.

Teşviki Sanayi Kanunu ile;

Bazı işletmelere ulaştırma kolaylığı sağlanmış,

Sanayi kuruluşlarına ucuz devlet arazisi edilmesi öngörülmüş,

Taşıma, indirme, vergi muafiyeti  getirileceği kabul edilmiş,

Yerli ürünlerin ithal ürünlerden yüzde 10 pahalı da olsa devlet dairelerinde kullanılması esası benimsemiştir.

Ancak özel sermaye yasanın sağladığı olanakları tam olarak değerlendiremedi. Bunda 1929 ve 1931 yılları arasında gerçekleşen dünya ekonomik bunalımı, sermaye, teknoloji ve bilgi yetersizliği etkili oldu. Türkiye’ye etkisi altına alan ekonomik bunalım sanayileşme hareketlerinide yavaşlattı. Sadece Uşak’ta ilk şeker fabrikası ve ufak çapta dokuma sanayi kuruldu.

1929 yılında sanayi korumak için gümrük vergileri yükseltildi. Yeni devletin kuruluşunda 1933 yılına kadar geçen dönemde sanayileşme istenilen seviyede gerçekleştirilememiştir.

1933 sonuna kadar sanayinin gelişmesinin nedeni;

Özel sektörün ve teknik bilgilerin yetersizliği,

Gelir seviyesinin çok düşük olması,

1929 yılına kadar sanayinin dışa karşı himaye edilememesi,

Özel sektörün Teşviki Sanayi Kanuna rağmen yapabildiği yatırımların miktar ve çeşit itibariyle yeterli olmaması,

1929 dünya ekonomik bunalımının olumsuz etkileri gösterilebilir.

Sanayileşmeyi sadece özel girişimle gerçekleştirilemeyeceğini anlayan devlet bu işi doğrudan kendi üstlendi. Bu amaçla 1933 yılında birinci beş yıllık kalkınma planı hazırlandı. Birinci beş yıllık kalkınma planı ile hem ülke ihtiyaçlarının karşılanması, hem de ham maddeleri ülkemizde bulunan Sanayi işletmelerinin kurulması amaçlandı. Bu planda kurulması öngörülen Sanayi kolları dokuma, maden, selüloz, seramik ve Kimya idi. Bu sanayilerin  kurulması görevi 1933 yılında kurulan  Sümerbank’a verildi. İlk sanayi alanı içinde;

Kayseri, Bursa ve Malatya’da Merinos fabrikası,

Gemlik’te suni ipek fabrikası,

Beykoz’da deri fabrikası,

İzmit’te selüloz ve kağıt fabrikası,

Paşabahçe Cam fabrikası,

Karabük’te 1939 yılında ilk demir çelik İşletmesi açıldı.

Sümerbank’ın açılması ile elde edilen başarı yeni kuruluşların açılmasını teşvik etmiş ve maden işleriyle uğraşacak Etibank ve Maden Tetkik Arama Enstitüsü 1935 yılında kurulmuştur. Böylece sanayide Devletçilik ilkesi iyice yerleşmiştir.

1938 yılında uygulamaya geçen İkinci beş yıllık kalkınma planında Sanayi alanında daha kapsamlı gelişmeler hedeflenmişken 2. Dünya Savaşı’nın çıkması bu planın uygulanmasına engellemiştir.

Sanayi alanında çıkartılan diğer önemli kanunlar ve kuruluşlar şunlardır;

Devlet İstatistik Enstitüsü 1926 yılında kuruldu,

Emlak ve Eytan Bankası 1926 yılında kuruldu,

İlk nüfus sayımı 1927 yılında yapıldı,

Yol ve Köprüler kanunu 1929 yılında yapıldı,

Menkul Kıymetler Borsası 1929 yılında kuruldu,

Türk Parasının Değerini Koruma Kanunu 1930 yılında kabul edildi,

Toprak İskan kanunu 1935 yılında kabul edildi,

Milli Koruma Kanunu 1940 yılında kabul edildi Böylece bazı fabrikaların devletleştirilmesi amaçlandı,

Çiftçiyi topraklandırma kanunu 1945 yılında kabul edildi,

1950’den itibaren sanayide önemli gelişmeler kaydedildi. Tarımdaki değişim ve kentleşme sonucunda Sanayi ürünlerinin üretimi ve tüketimi arttı. Yerli ve yabancı yatırımcılar ülkemizde ortak Sanayi tesisleri kurmaları için teşvik edildi. Özel sermayenin korunmasına ve gelişmesine yardımcı olmak amacıyla 1950 yılında Türkiye Sanayi Kalkınma Bankası kuruldu. Karayollarının yaygınlaştırılması, enerji üretimi ve haberleşme ağının kurulması gibi çeşitli altyapı hizmetlerinde önemli atılımlar gerçekleştirildi.

Makine kimya enstitüsü 1950 yılında kuruldu,

Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı 1952 yılında kuruldu,

Türkiye çimento azot fabrikası 1953 yılında kuruldu,

Devlet Malzeme Ofisi 1954 yılında kuruldu,

Demir Çelik İşletmeleri 1955 yılında kuruldu,

Türkiye Kömür İşletmeleri 1957 yılında kuruldu.

1962 yılında Devlet Planlama Teşkilatı kuruldu. 1963 yılından itibaren beş yıllık kalkınma planları hazırlanmaya başlandı. Böylece Ülkemizin ekonomik ve sosyal gelişmesi Kalkınma Planlarında belirtilen programlara göre üretilmeye başlandı. Gerçekleştirilen Kalkınma Planlarında sanayileşmeye öncelik verildi. 1979 yılından sonra Sanayi sektörünün ulusal gelir ve ihracattaki payı tarım sektörünü geçti ve bu dönemde ekonomimiz de köklü değişimler oldu.

112 Kez Görüntülendi.
Etiketler:
Yorumunuz
Konu hakkındaki görüşleriniz nelerdir?

© 2012 selosepet Tüm Hakları Saklıdır ~ İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
Başlığım