03 Mart 2018

KPSS Tarih: Musul Sorunu

KPSS Tarih: Musul Sorunu

19. yüzyılın sonlarında stratejik bir enerji kaynağı olan petrol giderek önem kazandı. En önemli petrol rezervlerinden biri de Osmanlı devletinin bir parçası olan Musul vilayetinde idi. Batılı devletlerin bu enerji kaynağına duydukları ihtiyaç Osmanlı topraklarına olan ilgilerini daha da arttırmıştır. Bu nedenle Musul I. Dünya Savaşı’nın sonunda İngiltere tarafından işgal edildi.

Musul’un işgali devletlerarası hukuk kurallarına aykırı olarak Mondoros Ateşkes Antlaşması’ndan sonra gerçekleştirilmiştir. Dolayısıyla Musul, Misakımilli sınırları içerisindeydi. Kurtuluş Savaşı’nın kazanılmasından sonra toplanan Lozan Konferansı’nda Türk heyeti, Musul’daki nüfusun çoğunluğunun Türklerin oluşturduğunu ortaya koyarak bölgenin Türkiye’ye bırakılması gerektiğini söyledi. İngilizler ise bölgenin, sömürgeleri durumundaki Irak’a ait olduğunu iddia ettiler. Türkiye ile İngiltere bu konuda anlaşamayınca Musul sorununun Lozan Konferansı’ndan sonra, Türkiye ile İngiltere arasında dokuz aylık bir sürede yapılacak görüşmelerle çözümlenmesi kararlaştırıldı. Eğer bu ikili görüşmelerde sonuç alınamazsa mesele Milletler Cemiyeti’nin vereceği karara göre çözümlenecekti.

1924 yılında İstanbul’da yapılan konferansta da bir sonuca varilamadı. Sorun Lozan hükümleri gereğince Türkiye tarafından Milletler Cemiyeti’ne götürüldü. Türkiye’nin henüz üyesi olmadığı Milletler Cemiyeti, İngiltere’nin etkisiyle bölgenin Irak’a bağlanması kararını aldı. Türk kamuoyunca tepki ile karşılanan bu karara göre Musul kaybediliyordu. Bu karar karşısında Türkiye Musul’u geri alma girişiminde bulunmamıştır. Bunun sebepleri ülkenin içinde bulunduğu sosyal ve ekonomik kalkınma hamlesi ve Şeyh Sait İsyanıdır.

Türkiye sonunda Milletler Cemiyeti’nin kararına uyarak İngiltere ile Ankara Antlaşması’nı 5 Haziran 1926 imzaladı.

Ankara Antlaşması ile;

Musul ve Kerkük Irak’a bırakıldı,

Musul’dan elde edilecek petrol gelirlerinin %10’unun, 25 yıl süreyle Türkiye’ye verilmesi kararlaştırıldı,

Hakkari sınırında Türkiye lehine düzenleme yapıldı.

Briand-Kellog Paktı: 1928 yılında ABD ve Fransa öncülüğünde kurulmuştur. Amaç dünya başırışına katkıda bulunmaktır. Türkiye 1920 yılında üye olmuştur.

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

YORUM YAZ
Copy Protected by Chetan's WP-Copyprotect.