Hoşgeldiniz  

KPSS Tarih: 1929 Dünya Ekonomik Bunalımı

admin | 11 Şubat 2018 | Genel, Tarih

1929 Dünya Ekonomik Bunalımı, 1929’da başlayan (etkilerini ancak 1930 yılının sonlarında tam anlamıyla hissetiren) ve 1930’lu yıllar boyunca devam eden ekonomik buhrana verilen isimdir. Buhran, Kuzey Amerika ve Avrupa’yı merkez almasına rağmen, dünyanın geri kalanında da (özellikle de sanayileşmiş ülkelerde) yıkıcı etkiler yaratmıştır.

Bunalımın nedenleri; Sanayileşme sonucunda artan üretimin tüketilmemesi, fazla üretimi dengeleyecek sistemin olmayışı, devletlerin büyüme sorunlarının olmasıdır.

Büyük bunalım en çok sanayileşmiş şehirleri vurmuş, bu kentlerde bir işsizler ve evsizler ordusu yaratmıştır. Bunalımdan etkilenen birçok ülkede inşaat faaliyetleri durmuş; tarım ürünü fiyatlarındaki %40-60’lık düşüş, çftçileri ve kırsal bölge nüfusunu kötü etkilemiştir. Talebin beklenmedik düzeyde düşmesi nedeniyle madencilik alanı buhranın en fazla etkilendiği sektörlerden biri olmuştur. Büyük bunalım farklı ülkelerde farklı tarihlerde sona ermiştir.

1929 bunalımı temelde Amerika’da borsanın çöküşüne ithaf edilse de; o yıllarda yeryüzündeki ekonomik koşullara, krizin büyüklüğü ve etkisine bakıldığında Büyük Dünya Bunalımı adını almayı hak ettiği açıkça görülmektedir. Bunalım düyada 50 milyon insanın işsiz kalmasına, yeryüzündeki toplam üretimin %42 oranında ve dünya ticaretinin de %65 oranında azalmasına neden olmuştur. 1929 yılına kadar dünyada oluşan diğer krizlere bakıldığında dünya ticaretinin en fazla %7 oranında düştüğü düşünülürse 1929 bunalımının ne derece etkili olduğu tahmin edilebilir.

Dünyayı bu denli etkileyen büyük bunalımı sebep ve sonuçları ile anlayabilmek için öncelikle I. Dünya Savaşı sonrasında dünyada oluşan ekonomik ve sosyal koşulları göz önünde bulundurmak gerekir.

II. Dünya Savaşına kadar yaklaşık on yıl devam eden ve halen Dünya’da yaşanmış en büyük kriz olan 1929 krizi ile; enflasyon ve işsizlik artmış, fiyatlar düşmüş, devalüasyon ve iflaslar yaşanmış, Japonya ve SSCD dışındaki tüm devletler etkilenmiştir. Ekonomik bunalımla ilgili olarak kombio denetlemesi, çeşitli gümrük tarifeleri, ticaret kolaylığı getirilerek dış ticarette korumacı politikalar geliştirmiştir.

Krizin Türkiye’ye Etkilerine bakıldığında; İki dünya savaşı arasında tam üç büyük ekonomik durgunluk ve daralma yaşanır. Yaygınlığı, şiddeti ve sonuçları açısından 1929’daki büyük burhan bunlar arasında en sarsıcı olanıdır.

Bunalımın etkisi ile uluslararası ticarette ortaya çıkan daralma Türkiye’yi de etkiler ve korumacı devletçi iktisat politikalarına yönetir. Dış ticaret ve döviz üzerinde devlet denetimini arttıran Türkiye bir yandan ithalata miktar kısıtlaması getirirken öte yandan gümrük vergilerini yükseltir. Ulusal sanayi güçlendirme yolunda halk hem tasarrufa hem de yerli malı kullanmaya özendirilir. Bu amaçla 4 Nisan 1929’da “Yerli malı kullanma ve koruma” yemini edilerek “yerli malı haftası” ilan edilir.

Türkiye 1929 bunalımı karşısında, kalkınmasını sağlayabilmek için ihracat ve ithalatını artırmak zorundaydı. Türkiye Cumhuriyeti bunu sağlayabilmek için çeşitli politikalar izledi. Türkiye 1933’de dış ödemelerde uygulamasına başlayan kliring ve takas sistemini uyguladı. Bilindiği gibi kliring sistemi malını alanın, malını alma ilkesine dayanır. Bu sistemde ithalat ihracata bağlandığından, ihracat teşvik edilmiş olur. Nitekim, Türk Hükümeti mümkün olduğu kadar bütün ülkelerle kliring ve takas anlaşması yapmaya çaba harcadı ve Türkiye ile ticaret ve ödeme anlaşması yapan ülkelerden, ithalata öncelik tanıdı.

53 Kez Görüntülendi.
Etiketler:
Yorumunuz
Konu hakkındaki görüşleriniz nelerdir?

© 2012 selosepet Tüm Hakları Saklıdır ~ İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
Başlığım