Hoşgeldiniz  

KPSS tarih: 1924 Anayasası!!!

admin | 26 Aralık 2017 | Genel, Hukuk, Tarih

1921 Anayasası olağanüstü dönemde hazırlanmış, olağanüstü koşulları kapsayan bir anayasaydı. Kurtuluş Savaşı sonrası ve yeni devletin örgütlenmesinin getirdiği sorunlar yeni ve daha kapsamlı bir anayasayı gerekli kılıyordu. Türkiye Büyük Millet Meclisi yeni hazırlanan anayasayı 20 Nisan 1924 yılında kabul etti. Daha önce yürürlükte olan 1921 Anayasası’nın dayandığı temel ilkeler de 1924 Anayasası’nın da yerini aldı.

1924 Anayasası’nın temel özellikleri şunlardır;

Devletin temel niteliği Cumhuriyet, dini İslam, dili Türkçe ve başkenti Ankara’dır,

Milletvekili seçilme yaşı 30 olarak belirlendi. Milletvekilleri seçimleri 4 yılda bir yapılır hükmü kabul edildi,

Cumhurbaşkanı 4 yıllık süre için Meclis içinden ve meclis tarafından seçilmesi hükmü kabul edildi,

Yargı hakkı millet adına bağımsız mahkemeler tarafından kullanılacaktır,

Egemenlik kayıtsız şartsız Ulus’a aittir,

Meclisin üstünlüğü ve güçler birliği ilkeleri kabul edilmiştir,

Meclis hükümeti sistemi ile parlamenter sistem arasında karma sistem benimsenmiştir,

Hükümetin kuruluşu parlamenter sisteme göredir. Buna göre Başbakan meclis üyeleri arasından cumhurbaşkanınca atanır. Bakanlar, Başbakanca seçilip tamamı Cumhurbaşkanı tarafından onandıktan sonra meclise sunulur ve güven istenilir.  Bakanlar meclise karşı sorumludur.

1924 Anayasası’nda meclisin bakanları onaylaması şarttı kaldırılmış sadece güven için Meclise sunulan ilkesi getirilmiştir,

Sert bir anayasadır. 1924 anayasasına göre anayasa değişikliği teklifinin meclis üye tam sayısının en az üçte biri tarafından imzalanması şarttır. Kabul ise meclis üye tam sayısının üçte iki oyu ile mümkündür. Ayrıca devletin şeklinin cumhuriyet olduğu isminin değiştirilemeyeceği kabul edilmiştir. Böylece ilk defa bu anayasada  değiştirilemeyecek hükümlere yer verilmiştir,

Anayasanın üstünlüğü ilkesi benimsenmiştir. Hiçbir yasa, Anayasaya aykırı olamayacaktır,

Az da olsa temel hak ve özgürlüklerden bahsedilmiştir,

Sosyal ve ekonomik haklara yer verilmemiştir. Sosyal devlet anlayışından uzaktır,

Bakan, Danıştay, Yargıtay başkanları ve üyeleri ile Cumhuriyet başsavcısını yargılamak için Yüce Divan kurulacağı hükme bağlanmıştır,

Anayasanın kesinleşen ölüm cezalarının yerine getirilmesine karar verilmesi yetkisi Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde verilmiştir,

Sıkıyönetim düzenlenmiş ve sıkıyönetim Bakanlar Kurulu tarafından süresi 1 ayı aşmamak üzere ilan edileceği hükme bağlanmıştır,

Meclis sorunlarına yalnızca bu dönemde yer verilmiştir,

1924 Anayasası’nda yapılan bazı değişiklikler ve eklemelere bakıldığında;

1924 anayasası laiklik yolunda ilk önemli adımların atılması neticesinde 1928’de anayasada yapılan değişiklikler “Türkiye devletinin dini islamdır” ibaresi, milletvekillerinin yemin metninde yer alan “Vallahi” kelimesi ve meclisin yetkileri arasında sayılan şerri hükümlerinin uygulanması kuralı anayasadan çıkarıldı.

1929 yılında Toprak reformu yapılması öngörüldü.

1934 yılında kadınlara seçme ve seçilme hakkı verildi.

Seçim yaşı 1934 yılında 18’den 22’ye çıkarıldı.

1937 yılında “Türkiye Devleti cumhuriyetçi, milliyetçi, halkçı, devletçi, laik ve inkılapçılık maddesi eklendi.

1937 yılında kamulaştırma anayasaya girdi.

1945 yılında anayasanın dili baştan sona Türkçeleştirildi.

1924  Anayasası gelişen inkılap ve yenilik hareketlerine paralel olarak değişmiştir. Örneğin 1945 yılından sonra girişinden çok partili sisteme geçiş döneminde 1924 anayasa yetersiz kaldığı için değişiklikler yapıldı. 1945 ile 1960 döneminde bu eksikliklerin giderilmesi çalışmalarına başlandı ise da anayasayı yeni şartları uyduracak ekleme ve düzenlemeler yapılamadı.

24 Kez Görüntülendi.
Etiketler:
Yorumunuz
Konu hakkındaki görüşleriniz nelerdir?

© 2012 selosepet Tüm Hakları Saklıdır ~ İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
Başlığım