Hoşgeldiniz  

İlk Türk Devletlerinde Yazı, Dil ve Edebiyat Nasıldı?

admin | 10 Şubat 2015 | Genel, Tarih

Türkçe, en eski dillerden biridir. Köken olarak Ural- Altay dil ailesinin Altay koluna bağlıdır. Türkçe yazılan en önemli metinler, mezar taşları ve kitabelerdir. Bilinen en eski Türk şairi Aprinçur Tigin’dir, Türkler tarih boyunca şu alfabeleri kullanmışlardır: Göktürk ve Uygur alfabesi: Türklerin kendi buldukları ulusal alfabelerdir. Soğd ve Süryani alfabesi: İslamiyet’in kabulünden önce kullanılmıştır. Arap, Kiril ve Latin alfabesi: İslamiyet’in kabulünden sonra kullanılmıştır.

Göktürk alfabesi:  İlk Türk alfabesi Göktürk Alfabesi olup 38 harften ibarettir. Orhun alfabesi olarak da anılmaktadır. Bu alfabe sağdan sola doğru yazılır. Kelimeler arasında nokta konur.

Orhun Kitabeleri ve Yenisey Yazıtları bu alfabe ile yazılmıştır.

Uygur alfabesi: İkinci Türk alfabesi ise Soğd alfabesinden esinlenerek hazırlanan Uygur alfabesidir. 18 harf olarak düzenlenmiştir. Sağdan sola yazılır. 8. Ve 18. Yüzyıllar arasında kullanılmıştır. Uygurlara XIII. Yüzyılda Moğol egemenliğine girdikten sonra Uygur alfabesi Moğolların resmi yazısı oldu. Uygurlar kağıt yapımını biliyorlardı. Bu yüzden yazılarını kağıt üzerine yazmışlardır. Ayrıca hareketli harf sistemine dayanan matbaayı da Uyguların bulduğu, basılan Uygurca kitapların çokluğundan anlaşılmaktadır. Uygurlara ait hukuk belgeleri de bu alfabe ile yazılmıştır.

Göktürk Alfabesini Kullanan Devletler: Kırgızlar, Bulgarlar, Hazarlar, Peçenekler

Uygur Alfabesini Kullanan Devletler: Uygurlar, Moğollar, Karahanlılar

Türklerin en eski yazıtları Orhun Yazıtları ile Yenisey Yazıtları’dır. Yenisey Yazıtları Orhun Yazıtları’ndan daha önce dikilmiştir.

Yenisey Yazıtları: 6. yy’a aittir. Yenisey ırmağı dolaylarında bulunmuş olup Kırgız Türklerinin mezar taşlarına yazdıkları yazılardır. İslam öncesi ilk yazılara Yenisey mezar taşlarında rastlanmıştır. Ancak bu yazılar bir alfabe oluşturmazlar.

Orhun (Göktürk) Yazıtları: 8. yy’a aittir. II. Göktürk (Kutluk) hükümdarı Bilge Kağan kardeşi Kül Tigin ve devlet adamı Tonyukuk için dikilmiştir. Tonyukuk kitabesini kendisi yazmış; Kültigin ve Bilge Kağan’a ait olanları ise Yolluğ Tigin yazmıştır.

1687 Kez Görüntülendi.
Yorumunuz
Konu hakkındaki görüşleriniz nelerdir?

© 2012 selosepet Tüm Hakları Saklıdır ~ İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
Başlığım