Hoşgeldiniz  

İlk Türk Devletlerinde Bilim ve Sanat Nasıldı?

admin | 10 Şubat 2015 | Genel, Tarih

İlk Türk devletlerinden günümüze ulaşabilen yazılı kaynaklar oldukça azdır. Bu nedenle Türklerin bilim alanındaki etkinlikleri konusunda yeterli bilgiye sahip değiliz.

Gök bilimi ile ilgilenen Türkler bir yılı 365 gün 5 saatten biraz fazla olarak hesaplamışlar ve günümüzdeki hesaplamaya son derece yaklaşmayı başarmışlardır. Türkler bu çalışmalar sonucu On İki Hayvanlı Türk Takvimini oluşturmuşlardır. Bu gelişmeler Türklerde astronomi bilimiyle uğraşıldığını gösterir.

Türkler bilim adamlarına çok büyük önem vermişlerdir. Kağanlar bu bilim adamlarını daima yanlarında bulundurmuşlardır. “Tayanç” ve “”kenesçi” denilen bu danışmanlar kağanların her toplantısına katılmışlardır. Danışmanların bulunduğu meclise; eski Türklerde “Keneş Meclisi”, Selçuklularda “Müşavere Meclisi”, Osmanlılarda ise “Meclis-i Meşveret” ismi verilmiştir.

Mimarlık;  Türk sanatının önemli eserlerinden biri de bozkır hayatının simgesi olan çadırlar (otağ)’dır. Bu çadırlar çok büyük olup Türk aile birliğinin kutsal bir sembolü sayılırdı.

Hunlar ve Göktürkler göçebe yaşam tarzı sürdürdükleri için bu dönemlerde kalıcı mimari eserler verilmemiştir. Yani yerleşik yaşama özgü olan saray, tapınak, kale gibi yapılara rastlanmamıştır. Uygurların yerleşik hayata geçmesiyle birlikte Türklerde çadır sanatı yerini mimariye bıraktı. Şehircilik ve bayındırlık alanında da bu dönemden itibaren gelişmeler görüldü. Uygurlarda mimarinin yanı sıra heykel ve resim sanatı da gelişme göstermiştir. Uygurlar kurdukları şehirlere Ordu-balık adını vermişlerdir.

El Sanatları; Demircilik ve maden işlemeciliği, Türklerde gelişmiştir. Dokumacılık, altın ve diğer madenlerden yapılan süs eşyaları, eyer ve koşum takımları, çeşitli savaş aletlerinin yapımı, gelişen başlıca el sanatları olmuştur.Süsleme sanatında daha çok hayvan ve bitki motiflerine yer verilmiştir. Türk sanatındaki bu tür süslemeye hayvan üslubu denilmiştir. Türk kültürüne ait son yılların en önemli buluşu, 1970 yılında Kazakistan’ın merkezi Almaata yakınlarındaki bir kurgandan çıkarılan Altın Elbiseli Adam heykelidir. Bu heykeldeki altın işçiliği Türk maden sanatının en gelişmiş örneğini gösterir. (Esik Kurganı)

Altaylar’da Pazırık Kurganı’nda bulunan halı (MÖ. IV. Yüzyıl) dünyanın en eski halısıdır. Bu halıda süvariler ve hayvan figürleri yer almaktadır. Bu bulgu da Türklerde dokumacılığın ne kadar geliştiğini gösterir.

Resim; Hunlardan kalma eserler üzerinde insan ve hayvan resimlerinin bulunması Türklerin resim sanatıyla ilgilendiklerini gösterir. Göktürkler döneminde Kül Tigin ve Bilge Kağan adına dikilen anıtların duvarlarında onların yaptıkları savaşları anlatan betimlemelere yer verilmesi Göktürklerin resim sanatıyla ilgilendiklerinin göstergesidir. Türk resim sanatı Uygurlar döneminde ilerlemiştir. Duvar resimlerinde (fresk) genellikle Mani ve Buda dinlerine ait konular işlenmiştir. Uygur şehirlerinin kalıntılarındaki minyatürler, Türk resim sanatının ilk önemli örnekleridir. Uygurlardan kalma bu minyatürler Moğollar aracılığı ile İslam dünyasına girmiştir.

Heykel;  Türk sanatındaki ilk heykel örnekleri Göktürkler dönemindeki balbal taşlarıdır. Bu taşlar, ölen kahramanların mezarlarının başına dikilir ve öldürdüğü düşmanları simgelerdi. Uygurlar döneminde heykel sanatı oldukça gelişmiştir. Uygur heykel sanatında daha çok hayvan üslubu kullanılmıştır.

Müzik; Türk sanatı içinde en gelişmiş unsurlardan birisi de musikidir. Türk devletlerinde askeri bando çok yaygındı. Göktürk ve Uygur bandolarında davulun yanında nefesli çalgılar da bulunurdu. Askeri bandonun hükümdar huzurunda marş çalması, daha sonraki Selçuklular ve Osmanlılar döneminde de devam etmiştir. Türk müzik aletleri içinde en önemlisi kopuz idi. Destan, kahramanlık olayları ve çeşitli hatıralar, saz şairleri tarafından kopuz çalınarak söylenirdi. İlk Türk devletlerindeki önemli müzik aletlerinden biri de çifte kavaldır. Besteye “Ir” melodiye “Küg” denilmiştir.

940 Kez Görüntülendi.
Yorumunuz
Konu hakkındaki görüşleriniz nelerdir?

© 2012 selosepet Tüm Hakları Saklıdır ~ İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
Başlığım