Hoşgeldiniz  

Hayvanlarda Elektrik Organları!

admin | 13 Şubat 2019 | Genel, Hayvanlar Alemi

Özellikle bazı balık türlerinde bulunan elektrik üretebilen organlardır. Kimi balıkların avlarını hareketsiz duruma getirmelerini, kimilerinin de yön bulmalarını sağlayan bir elektrik alanı oluşturan elektrik akımı üretirler.

Elektrik organları, elektroplak adını alan, üst üste dizilmiş birçok cisimciklerden meydana gelmişlerdir. Bunlar değişime uğramış kas gözelerinden, bazen de kas gözeleri üzerindeki sinir uçlarından ya da elektrikli yayında olduğu gibi derideki salgı bezlerinden oluşmuşlardır. Her elektroplak, jelatine benzeyen bir madde içerisine gömülmüş ve bağ dokusu tarafından çepeçevre sarılmıştır.

Elektroplakların doğrultuları bütün türlerde aynı yöndedir. Elektrikli yılan balığının elektrik organı vücut boyunca uzanır ve her iki yanda üç bölüme ayrılır. Bu bölümlerde yaklaşık olarak 6000 elektroplak vardır, her elektroplak, 1/10 voltluk elektrik üretir. Tatlı suyunkinden fazla olduğundan, tatlı sularda yaşayan elektrikli yılan balığının elektroplaklarının çoğu, seri halinde dizilmiştir; ancak 70 kadarı paralel dizilmiş olup, yaklaşık olarak 1 amperlik bir akım üretirler.

Deniz balıklarından olan ve eski Yunanlılar tarafından hastaları iyileştirmek amacıyla kullanılan torpil balığı yani Torpedo Marmorata türünün elektroplaklarının 1000 den fazlası paralel, sadece 400’ü seri diziliştedir. Bu nedenle daha küçük 45 volt, fakat deniz suyunun daha aşağı değerde olan elektrik direncini engellemeye yeterli bir akım salarlar.

Elektrik organları kendilerine özgü biçimde birbiri ardından akım salarlar. Bu işlem, elektrik gücü zayıf olan balıklarda hızlı ve uzun süreli olarak, elektrik gücü kuvvetli olan balıklarda ise kısa süreli olarak gerçekleşir.

Elektrikli yılan balığının uzun elektrik organı, bütün vücut boyunca uzanan omurilik sinirleri tarafından uyarılır ve elektrik böylece salınır. Omurilik boyunca sinirsel iletimin, yaklaşık olarak 10 milisaniyelik bir sürede yapılmasına karşılık, elektrik organının elektriksel boşalmasının birinci elektroplağın boşalmasından 1,5 milisaniye sonra son bulması ilginçtir. Bu zaman uyumu, sinirlerin omurilikten çıktıkları yerlerdeki etkinlik gecikmeleri ve sinirlerin baştan kuyruğa doğru kademeli olarak kısalmalarıyla sağlanır.

Elektrik organlarının nasıl bir evrim geçirdikleri başta Darwin olmak üzere birçok araştırmacının ilgisini çekmiştir. Lismann bu evrimin üç aşamalı bir gelişim gösterdiğini öne sürmüştür. Bir balık hareket halindeyken, kaslarındaki elektriksel olaylar o balığın çevresindeki sularda saptanabilir; bir kısım balıklarda, diğer duyularla saptamanın güçlüğü karşısında, bu durumu saptayabilecek özel algı organları gelişmiştir. Böylece yön tayininde kullanılabilen zayıf elektrik organlarının evrimine yol açılmış ve bunların giderek gelişmeleri sonucunda avları hareketsiz duruma getirebilecek ve öldürebilecek güçte elektrik organlarının oluşumu mümkün olmuştur.

Kaynak: Hayvanlar Ansiklopedisi, Wikipedia,

38 Kez Görüntülendi.
Etiketler:
Yorumunuz
Konu hakkındaki görüşleriniz nelerdir?

© 2012 selosepet Tüm Hakları Saklıdır ~ İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
Başlığım