Hoşgeldiniz  

Embriyo ve Özellikleri!

admin | 18 Şubat 2019 | Biyoloji, Genel, Hayvanlar Alemi, Sağlık, Tıp

Döllenmiş yumurtanın gelişmesi sonucu oluşan ve ergin bireylere dönüşen genç organizma. Tekgözeli organizmalardaki gelişmeler gözle izlenemediğinden embriyo terimi bunlar için kullanılmaz; yalnız, ergin olduklarında başkalaşma gösterebilen, çokgözeli organizmalar için kullanılır. Yumurtlayan ya da gelişmeleri ana vücudunun dışında gerçekleşen hayvanlarda ise embriyo terimi, kuluçka aşamasına kadar geçen devreyi kapsar. Yumurtaları ana vücudu içinde gelişen hayvanlarda da doğuma kadar geçen devrede gelişen organizmalar embriyo adını alırlar. İnsanda, gebelik 2-3 ayında ana rahminde gelişen yavru embriyodur; sonraki dönemler için “dölüt” terimi kullanılır. Bu durum diğer memeliler için de geçerlidir. Genel olarak “özellik gösteren embriyonlar” diye tanımlanan larva ve pupa evreleri de embriyolojinin inceleme alanı içine girer.

Bütün hayvanların dişi eşeylik gözeleri (ovum) içinde bir miktar besin maddesi (vitellus) depo edilmiştir. Bu, genellikle yumurta sarısı şeklinde olur ve gözenin bir parçası olan ince bir zarla korunur. Yumurtalık tarafından dişi eşeylik gözesi dışında, göze dışı maddelerde biriktirilir. Bunlar yumurta kanalına girince, salgılanan daha başka göze dışı maddelerle, yumurtanın çevresinde bir kabuk meydana getirirler. Embriyonun gelişmesi, haployid dişi çekirdek ile haployid erkek çekirdeğin birleşmesiyle başlar. Tek bir gözeden çokgözeli organizmaların oluşması büyüme ve göze bölünmesi, morfogenez (şekillerinin evrimi) ve farklılaşma adlarını taşıyan üç genel süreçte gerçekleşir. Büyüme, depo edilmiş besinlerin kullanılmasına bağlıdır; göze bölünmesi bu aşamada başlar. Morfogenez sürecinin başlangıcında embriyon içinde gözeler yer değiştirirler; bütün morfogenetik değişimler, embriyon göze gruplarının bölünme hızıyla orantılıdır. Farklılaşma ie göze gruplarında oluşan kimyasal ve yapısal değişimlerin bir sonucudur. Göze farklılaşmalarını genler denetler.

Döllenmiş yumurta (zigot) hayvanlara göre farklılık gösterir. Bazen besin maddesi hiç olmaz ya da sitoplazmaya oranla kapladığı alan çok değişik olur. Besin maddesinin miktarı zigotun ilerde uğrayacağı gelişmeleri çok etkiler. Az besin maddeli yumurtalar genellikle çok sayıdadırlar; bunların döllenmeleri rastlantılara bağlı olarak dışta olur. Yumurta içindeki besin maddesinin miktarı arttıkça, yumurta kanalı tarafından salgılanan koruyucu maddelerin (kuşlardaki yumurta akı ve kabuğu gibi) çeşitleri, sağlamlıkları ve döllenmeyi rastlantıya bırakmayacak çiftleşme şekillerinin gelişmesi de artar.

Zigot içindeki sitoplamanın çeşitli kısımları, özelleşmiş bölümlerdir. Göze farklılaşmasının geciktiği hallerde, her göze birkaç bölümden sonra embriyon oluşturabilir. İçinde besin maddesi az olan zigot, gelişme başlar başlamaz hemen larvaya dönüşür. Gelişme evrelerinden biri olan larva, ergin şeklinden farklı olup, ancak kendi yiyeceğini sağlayabilecek durumdadır. Larvanın erginleşmesi için büyümesi ve şekil değiştirmesi gerekir. Bu, dıştan gözelenebilir bir başkalaşma olabileceği gibi pupa evresinde de pupa içinde başkalaşarak tamamlanabilir. Ayrıca larva dönemini aşamayan, fakta eşeylik gücü gelişmiş türler de vardır. Kimi hayvanlarda embriyoya yapışık özel zarlar bulunur. Doğumdan sonra atılan bu zarlar hayvanın şeklini etkilemeyip, yalnız embriyonun gelişmesine yardımcı olurlar.

Oksijen elde etmede ve besinlerin faydalı bir şekilde kullanılmasında bu zarların büyük rolü olur. Zarlar ayrıca, embriyonun çok nazik olan bünyesini sarsıntılardan, ani sıcaklık farklarından ve başka tehlikelerden korur; boşaltım ihtiyacının giderilmesini sağlar. Bu zarların en dışta kalanı koryon adını alır ve bütün embriyo sistemini sarar. Embriyonun çevresinde ise amniyon boşluğu adında sıvı dolu bir bölge vardır; bu bölge amniyon zarı ile kaplıdır. Dölyatağı zarı (allantois) sidik kesesinin bir uzantısı olup, embriyonun kan damarlarını koryona bağlar ve plasentayı (eten) teşkil eder. Bu arada bütün sistem içinde embriyo ile ana arasındaki fizyolojik alışverişler gerçekleştirilir.

Kaynak: Hayvanlar Ansiklopedisi, Vikipedi, My-Net, Milliyet,

36 Kez Görüntülendi.
Etiketler:
Yorumunuz
Konu hakkındaki görüşleriniz nelerdir?

© 2012 selosepet Tüm Hakları Saklıdır ~ İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
Başlığım