Hoşgeldiniz  

Çıyan, Türü ve Özellikleri!

admin | 07 Nisan 2018 | Genel, Hayvanlar Alemi

Gerçekeklembacaklılar altdalının çokbacaklılar sınıfının türleridir. Latince adı Scolopendra’dır. 500’den fazla türü bulunduğu düşünülmektedir. En irileri 26 cm uzunluğundaki Brezilya çıyanıdır; buna Devçıyan yani Scolopendra Gigantes de denir. Çıyanlar en çok sıcak ülkelerde bulunur. Cryptops cinsinin bazı türlerine ılıman bölgelerde de rastlanır.

Çıyanın başı yassıdır; duyargaları ve üç çift çenesi vardır. Bunların altında çok etkili olan zehir dişleri yer alır. Cryptops cinsinin dışında kalan çıyanların başlarının iki yanında birkaç sade göz vardır. Cryptops cinsi ise kördür. Bacakları 21 ya da 23 çifttir. Tergumlar yani sırt parçaları hep aynı uzunlukta değildir. Bir uzun, bir kısa olmak üzere dizilmişlendir, ancak aralarındaki boy farkı fazla gözle çarpmayacak kadar azdır. Ön taraftaki ayaklar kısa ve birbirine doğru dönüktür. Arka taraftaki ayaklar bir adım atarken, öndekiler ancak yarım adım atarlar.

Kısa bir oynaşma döneminden sonra erkek çıyan, dişiyi spermatoforunu yani içinde sperm bulunan kapsülü koyduğu yere götürür. Yumurtaların hepsi birlikte çıkar; dişi bunları ayaklarının arasına kıstırır. Yavrular yumurtadan çıktıklarında bütün bölütleri tamdır. İlk üç deri değiştirme bitinceye kadar analarının yanında kalırlar.

Çıyanın zehir bezlerinden 1 fosfolipaz ile 5 hidroksitriptamin çıkar. Soması, insanda çok can acıtırsa da öldürücü değildir. Fare ve küçük kertenkelelere saldıran türleri olmakla birlikte, çıkan genellikle omurgasızlarla beslenen bir hayvandır. Filipinler’de yaşayan bir tür, çatırların tepesine tırmanıp arka ayaklarıyla tepedeki havalandırıcıya tutunur ve vücudunu bir yandan bir yana savurarak çadır bezinde duran böcekleri avlar. Çok hareketli oldukları ve zehir salma gibi önemli bir güce sahip bulundukları için kendilerini iyi koruyabilmelilerdir; fakat çoğu kez küçük bir kovuk için yaşadıklarından, ön tarafta kalan zehir bezleri arkadan saldıran düşmana etki yapamaz. Buna karşılık arka ayaklarını kıskaç gibi kullanır. Cryptos cinsinde arka ayakların 3. ve 5. bölütlerinde iğneler vardır. Bu ayaklar birlikte kapanırlar. İri ve gösterişli oldukları için birçok tür, kendisine saldırabilecek canlılara meydan okur. Renkleri çoğu zaman parlak sarı, turuncu ya da yeşildir.

Kaynak: Hayvanlar Ansiklopedisi,

3 Kez Görüntülendi.
Etiketler:
Yorumunuz
Konu hakkındaki görüşleriniz nelerdir?

© 2012 selosepet Tüm Hakları Saklıdır ~ İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
Başlığım