Hoşgeldiniz  

Baştankaragiller Nedir? Özellikleri Nelerdir?

admin | 01 Mayıs 2017 | Genel, Hayvanlar Alemi

Omurgalı hayvanlardan kuşlar sınıının ötücükuşlar takımının özötücüler üstfamilyasının bir familyasıdır. Latince adı Paridae’dir. 100 kadar türü vardır. Avustralya, Yeni Zelanda, Madagaskar ve Güney Amerika’dan başka dünyanın her yanına dağılmışlardır. Ağırlığı 20 gr’ı aşan Sultanbaştankarası yani Melanochlora Sultanea en büyük türüdür. Avrupa ve Kuzey Amerika’da yaşayan türleri yeterince incelenmiş olmalarına karşılık, Orta Asya’da ve tropikal bölgelerde yaşayan türler az bilinirler.

Baştankaragiller üç altfamilyaya ayrılır. Bu altfamilyalar Paranae ya da asılbaştankaralar, Aegithalinae ya da uzunkuyruklu baştankaralar ve Remizinae ya da Penduline altfamilyasıdır. Penduline altfamilyası üç gruba ayrılır. Bu baştankaralardan çulhakuşu yani Remiz pendulinus bütün Güney Asya ile Güney ve Doğu Avrupa’da yaygındır. Öteki baştankaralar gibi uzunca bir kuyruğu vardır. Üst kısımları kızıl kestane daha aşağıları devetüyü renginde, başı ve boynu açık gridir. Gözleri kendine özgü siyah bir maskeyle örtülüdür. Sık çalılıklar ve kamuşlıklarda yaşarlar. Yazın iğne uçlu gagasıyla çitlerin üzerinde küçük böcekleri yakalayıp yerler. Kışın, böceklerden başka kamışların tohumlarını da yerler. Bu türün en çarpıcı özelliklerinden biri de torba biçiminde ve tepesinden boru gibi bir girişi olan yuvasıdır. Küçük dallarla askıya alınan yuva, kamış baharı tohumları ya da buna benzer maddelerden yapıldığından çok yumuşak olur ve eğilip bükülebilir. Penduline baştankaralarının altı türü Afrika’da yaşar. Hepsi Büyük Sahra’nın güneyinde yaşayan bu türler Anthoscopus cinsine bağlıdır. Avrupa ve Asya türlerinin tersine, yerleşmek için sulak bölgeleri seçmezler. Bunlar da genellikle yuvalarını kubbe biçiminde yaparlar; ancak yuva, öteki türlerinden daha az yumuşaktır.

Bu familyanın en son türü de ABD’nin ve Meksika’nın güneyindeki bozkırlarda rastlanan Auriparus Flaviceps’dir. Gri üst kısmı, beyaz alt kısmı, kahverengi omuzları, sarı yüzü ve boynuyla öteki örneklerden değişik bir görünüşleri vardır. Bu grubun en kötü yuva yapan kuşlarındandır; yuva yine kubbe biçiminde olmakla birlikte basit yapılır. Uzunkuyruklu Baştankaralar yani Aegithalinae’nin 8 türü bulunmaktadır. En tanınanı, Avrupa’da bulunan uzun kuyruklu baştankara yani Aegithalos Caudatus’tur. Pembe beyaz gövdesi, siyah kanatları, uçları beyaz siyah kuyruğu ile çok çarpıcı bir görünüşü vardır. Bu familyanın en küçük türlerindendir. Ağırlığı 6-8 gram, kuyruğunun uzunluğu 9 cm’dir. Uzunkuyruklu Baştankaralar, genellikle toplu olarak yaşarlar. Uzun çalıların, ağaçların dışarı doğru uzanmış dallarının üzerinden topladıkları böceklerle beslenirler.

Penduline baştankarası gibi uzun kuyruklu baştankara da kubbeli yuva yapar. Yuvalar tüylerden ve örümcek ağlarıyla, yosunların birbiri içine dokunmasıyla yapılır. Dış tarafı genellikle likenlerle örtülmüştür. yuvaya bırakılan 8-12 yumurtadan çıkan yavrular büyükdükçe yuva da genişler. bu türlerin çok belirgin özelliklerinden biri de tünemeleridir. Bir arada tünerler. Gün batışında birlikte uçup küçük bir dala konar, kuyruklarını dışarı verip birbirlerine sokulurlar. Böylece uzun kış gecelerinde ısınmayı sağlarlar. Aegithalos cinsinden dört tür daha vardır. Bunların dış görüşünü Avrupa’daki türlere benzer. himalayalarda ve Çin’de görülür. Psaltria exilis türü sadece Cava’da bulunur.

Siyah kulaklı çalıbaştankarası yani Psaltriparus Melanotis de siyah maskelidir. Meksika’nın yüksek yerlerinde yaşar. Psaltriparus Minimus, ABD’nin güneybatısındaki oldukça çıplak alanlarda ve açık ormanlık bölgelerde bulunur. Uzun kuyruklu baştankara gibi kalabalık topluluklar halinde yaşarlar. Parinae altfamilyası küçük, halerekli, genellikle çok gürültücü ve ağaçlarda gezen kuşlardan oluşur. Büyük çoğunluğunun dış görünüşleri birbirine benzer. Çoğunun tepeli olduğu görülür. Tepe siyah veya kahverengidir. Avrupa’da yaşayanı, tepelibaştankara yani Parus Cristatus adını alır. Türler birbirine benzerler. İki Avrupa türü olan baştankara yani Parus Cristatus adını alır. Türler birbirine benzer, iki Avrupa türü olan baştankara Parus Major ve gökbaştankara Parus Caeruleus da erkekler genellikle daha canlı renkler taşırlar. Baştankarada erkeğin sarı alt kısmından geçen bant daha geniş, daha siyah ve daha parlaktır. Bu tür baştankaraların yerleşme yerleri özellikle ormanlık çevrelerdir, çok çevik ve hareketlidirler. İnsanlar tarafından çok sevilmelerinin nedenlerinden biri de bahçeli yerlerde rahatça yaşayabilmeleridir.

Oludukça zekidirler, örneğin sicim parçalarını çekerek uçlarına bağlı olan yiyecekleri kolaylıkla bulabilirler. Japonya’da falcıların Parus Variusa niyet çektirmesini öğretmişlerdir. Böcekleri, küçük hayvanları ve çeşitli tohumları yerler. Kısa, şişman gagaları çok güçlüdür. Gökbaştankara, içindeki böcekleri çıkarmak için bir çam kozalağının kabuklarını kırarak açabilir. Daha iri yapılı olan baştankara, bir meşe palamutunu ya da bir hindistancevizini ayaklarıyla yere indirdikten sonra ağaçkakan gibi gagalayıp açabilir. Baştankaranın, kuş yavrularını ve kendinden daha ufak baştankaraları öldürdüğü de olur. Avrupa’da görülen türlerin çoğu yavrularını ağaçlardan topladıkları tırtıllarla beslerler. Çoğu türler göçücü olmakla birlikte kuzey bölgelerde yaşayan baştankaralar güneye doğru göçedebilirler. Rusya’da yaşayan aştankaraların Portekiz’e kadar göç ettikleri görülmüştür. Kuzey İskandinavya’da baştankaralar ısınmak için bir ayaklarını karın tüylerinin içine çekip, öteki backları üzerinde sıçrarlar. Sonra da öteki ayaklarını içeri çekip ısınan ayak üzerinde sıçramaya devam ederler. Baştankara türlerinin birçoğu soğuk iklimli yerlerde hayatlarını sürdürebilmek için sonbaharda tohum toplayarak ağaçların kovuklarına saklarlar. Köknarbaştankarası yani Parus ater kış için fıstık biriktirir. Kışı kolay geçirebilmeleri, sonbaharda yapılan bu tohum stoğuna bağlıdır. Tohumlu bitkilerin ürün vermediği yıllarda, Kuzey Avrupa ve Rusya baştankaraları kışların daha ılık geçtiği güney ve batı ülkelerine göç ederler.

Yuvanın yapımında dişi ve erkek birlikte çalışırlar. Yuva aslında yosunlardan yapılır; içi de ot, kıl ve kürk türündeki maddelerle astarlanır. Yumurtlama sırasında yumurtaların üzerleri yuva yapımında kullanılan maddelerle örtülüdür. Kuluçka dönemi başladıktan sonra kuş yuvadan ayrılsa da yumurtalar açıkta bırakılır. Yumurta sayısı 7-12 tane arasında değişir, bazı tropikal türlerde daha da azdır. Gökbaştankara ise 18-19 yumurta yumurtlar. Ana ve babalar yavrulara yuvadan uçmasını öğretirler. Yumurtlama döneminde erkek kuş, dişisi için yiyecek getirir. Erkek, kuluçkaya yatan dişi kuşu da besler. Yuvaya girmez, birkaç metre kadar yaklaşır, sonra yavaşça dişiyi yuvasından dışarıya çağırır ve yiyeceğini verir. Kuluçka döneminin başlangıcından sonra 13 gün içinde yavrular yumurtadan çıkar.

Yumurtadan çıkan yavruların bol yiyecek almaları gekir; ana ve baba kuş bunu sağlayabilmek için çok çalışırlar. Yavruların yiyeceğe en çok gereksinme duydukları dönemlerde, ana ve baba her saat başı bir tırtıl getirir ve bunu günde 14-16 kez tekrarlarlar. Yavrulardan sadece bir tanesi, yuvada kaldığı sürece 10.000 kadar tırtıl yer. Yuvada geçen dönem 18-21 gün arasında değişir. Uzunca bir kuluçka dönemine, yumurtlamak için geçen 10-14 gün de eklenince yeni yavruları yetiştirmek için 6 ile 7 hafta arasında değişen bir zaman gereklidir. Bu dönem aynı büyüklükteki kuşlarda daha uzun sürmektedir. Örneğin; Avrupa’da yaşayan ardıçkuşu yeni yavrularını dört haftada yetiştirir. Başkankaralarda kuluçkanın altındaki yumurta sayısı koşulların değişmesine paralel olarak değişir. Bir yaşındaki kuşların yumurtaları daha yaşlı kuşlarınkine göre daha ufaktır. İlerlemiş mevsimde çıkan yavrular daha az olur; çünkü tırtıllardan yararlanma olanağı o zaman azalır. Bahçelerde yetişen yavrular ormanlık alanlarda olanlardan daha azdır; çünkü ormanlık yerlerde tırtıl daha çok bulunur. Böylece baştankaralar beslenme şartlarının durumuna göre yavruların sayılarını ayarlarlar.

Kaynak: Hayvanlar Ansiklopedisi,

184 Kez Görüntülendi.
Etiketler:
Yorumunuz
Konu hakkındaki görüşleriniz nelerdir?

© 2012 selosepet Tüm Hakları Saklıdır ~ İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
Başlığım