Hoşgeldiniz  

Amip Nedir? Özellikleri Nelerdir?

admin | 08 Mayıs 2016 | Biyoloji, Fen Bilimleri, Genel

Birgözeli hayvanların kökayaklılar sınıfından bir takımdır. Latince ismi Amoebozoa’dır. Amipler hakkındaki ilk bilgiler 1755 yılında yapılan deneyler sonucunda elde edilmiştir. 1755 yılında Rosel von Rosenhof’un bir deney sırasında gördüğü iri tatlı su amipi ilkin Proteus olarak adlandırılmıştır, bu isim birkaç kez değiştirilmiştir. Von Rosenhof’un tanımadığı bu organizma, günümüzde Amoeba proteus olarak tanınan amip değildir. Tatlı sularda yaşayan çeşitli iri amipler arasındaki önemli farkların bilinmemesi, uzun yıllar birtakım yanlışlıklara neden olmuştur.

En iyi bilinen tatlı su amipi olan Amoeba proteus, aynı zamanda birgözelilerin de belirgin örneğidir. Amoeba proteus durgun sularda, Amoeba discoisdes ve Amoeba dubia ile birlikte yaşar. Her üç amip de tek çekirdeklidir. Ancak iri amipler arasında Pelomyxa gibi çok çekirdekli olanlara da rastlanır. Tatlı sularda yaşayan iri amiplerin yanı sıra durgun su ve derelerde yaşayan daha küçük amipler de vardır. Amiplerin değişik cinslerde varlıklarını göstermesi çeşitli anlaşmazlıklar doğurmuş, yaşam çevrimlerinde cinslerin birbirine karıştırılmasına yol açmıştır.

indir

Amip iki eşit parçaya bölünerek ürer. İlkin küresel bir biçim alır daha sonra çekirdek ikiye bölünür. Çekirdeğin iki yarısı birbirinden ayrılır, hücre ortadan açılarak birer çekirdekli, bağımsız 2 amip ortaya çıkar. İkili üreme olarak adlandırılan bu süreç yaklaşık olarak bir saatte tamamlanır. Bazı amiplerin üreme biçimleri daha değişiktir. Çekirdek yüzlerce parçacığa bölünür her biri sitoplazma ile çevrilir ve etrafına sert bir kabuk salgılar. Bütün bu işler ana hücrenin içinde gerçekleşir. Kist adı verilen bu organizmalar içinde bulundukları su birikintileri kurusa bile varlıklarını korurlar. Kistler rüzgarla ya da bir hayvan tarafından taşınarak değişik bölgelere dağılırlar. Cinsel birleşme sonucu üreme amipleri de vardır.

Amoba proteus su birikintilerinin dibinde, yüzeyinde ya da yaprak ve başka bitki birikintilerinin üzerinde yaşar. 1-2 mm uzunluğunda iri bir amiptir; tek ve geniş olan yalancı ayağıyla hareket ederek tek yönde ilerler. Art ucunda dışarı atılacak maddelerin biriktirdiği ve idrar kesesi olarak bilinen sert bir bölüm vardır. Amipin içinde disk biçimli bir çekirdek vardır. Sitoplazması iki çeşittir. İç plazmanın görünüşü taneciklidir; yalancı ayağın ucunda ve yüzey zarının altındaki dış plazma ise daha saydamdır. Sitoplazmanın içinde kasılma yeteneği olan bir koful, çok sayıda besin kofulu ve kristaller bulunur.

092014_1350_AmipParames1

Amoeba discoides, Amoeba proteusa çok benzemekle birlikte ondan daha ufaktır. Amoeba dubia, bu üçünün en ufağıdır, ötekilerden farklı çok sayıda yalancı ayağa aynı zamanda akabilmesidir. Bu ayrımlar çok belirgin olmasa da bir uzmanın bu amipler arasındaki değişiklikleri kavrayabilmesi için yeterlidir. Pelamyxa palustris yukarıda sözü edilen amiplerden çok farklıdır. Eni 0,1-3 mm arasında değişir, çok sayıda çekirdek ve içi genellikle yosun dolu pek çok besin kofulu kapsar. Pelomyxa palustris, sitoplazma dalgalanmasıyla hareket eder; yalancı ayakla hareketi çok enderdir. Genellikle siyah renklidir. Pelomyxa carolinensis ya da Chaos carolinensis de çok çekirdekli bir amiptir, uzunluğu 5 mm bulur. En belirgin özelliği kist oluşturmamasıdır.

Amip ve bölünme

Limax amoeba adlı grupta toplanan hayvanlar çok küçüktür; tek yalancı ayakta hareket ederler. Hepsi de kalın kabulu kistler oluştururlar. Tatlı sularda ve topraklarda yaşarlar. En iyi bilinenleri Naegleria adlı amiptir; bu amip toprağın nemli olduğu zamanlar amip biçiminde yaşar, suyun artması sonucu gövdesinden uzanan iki kamçı yardımıyla yüzer. Toprağın kurumasıyla da kançılarını içiren çeker ve kist durumuna girer.

Endamoebidae familyası gerçek asalak amipleri içerir. Birkaç cins ve türe ayrılan bu hayvanlar, hem omurgasızların hem de omurgalıların bağırsaklarında yaşarlar, zararsızdırlar. Oluşturdukları kistler bir süre sonra dışarı atılır ve yeni bir konağı midesine girer.

louisianadaki-ceme-sularnda-beyin-yiyen-amip-tespit-edildi--1

Yukarıda da belirtildiği gibi bütün amipler, amip hareketi olarak bilinen ve yalancı ayaklarla gerçekleştirilen şekilde hareket ederler. Ancak Pelamyxa palustris bu harekete çok ender başvurur. Amip hareketinin ilgi çekmesi, birçok hücrenin bu arada kanserli hücrelerin bu şekilde hareket etmesindedir. Amoeba proteus yalancı ayaklı hareketi sırasında ana kısmı dışa oranla daha sıvı bir sitoplazma tüpüne benzetilebilir. İç kısım plazmasol, dış kısım ise plazmagel olarak adlandırılır. Amoeba proteus hareket ederken sıvı plazmasol öne doğru sıkışarak art kısmın yayılmasını sağlar. Burada sıvı plazmasol daha az sıvı olan plazmagele döşünür ve arkaya doğru çekilir. Ön kısımda ise bu hareketin tersi oluşur.

902 Kez Görüntülendi.
Etiketler:
Yorumunuz
Konu hakkındaki görüşleriniz nelerdir?

© 2012 selosepet Tüm Hakları Saklıdır ~ İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
Başlığım