Hoşgeldiniz  

Akreplerin Özellikleri ve Türleri Nelerdir?

admin | 08 Şubat 2016 | Genel, Hayvanlar Alemi

Eklembacaklılardan gerçekeklem bacaklılar altdalının örümceğimsiler sınıfında bir takımıdır. Eklembacaklıların en eski örneği olan akrepler, 300 milyon yıl öncesi devirde ortaya çıkmıştır. Silür devrinden kalma fosillerin incelenmesi bunların bugünkü akreplerle aynı yapıda olduklarını göstermektedir. Akreplerin birbirine çok benzeyen 600’den fazla türü bilinir. Aralarında büyüklük, renk, göz sayısı ve vücut kısımlarının gelişimi gibi farklar vardır. Genellikle iridirler; en büyükleri batı Afrika’da yaşayan Pandius İmperator türüdür. Uzunluğu 20 cm kadardır. Renkleri genellikle kahverengi, bazen de yeşil mavi ya da siyahtır.

akrepler

Akrepler prosoma denilen kesiksiz sırt kabuğu ile korunan bir baş, opistosoma denilen ve yedi parçadan meydana gelen kuyruktan oluşurlar.

Kuyruğun son halkasında bir çift zehir iğnesi vardır. Ağzının önünde avını parçalamakta yararlandığı iki kıskaç yer alır. Avlanmada bazen zehirli kuyruğunun yardımı da olur. Çekirge, güve, sinek, karınca, termit, örümcek ve fare yiyen akrep, kıskaçlarıyla avını yakaladıktan sonra çenesiyle parçalar.

Akreplerin ağzı çok küçüktür. İki kıskacıyla yakaladığı avını gırtlağının emici hareketiyle sindirim yoluna çeker, sıvı kısmı ve yumuşak dokuları sindirir. Avını çok ağır yer, küçü bir böceği yemesi saatlerce sürebilir. Öteki eklembacaklılar gibi akrep de aylarca bazen bir yıla yakın bir süre beslenmeden yaşar.

akrepler-turistleri-de-es-gecmiyor-27806

Akrebin ön alt kısmında bulunan 4 çift bacak, gerektiğinde hızla hareket edebilir. Ancak akrep çoğu zaman hareketsiz durur. Avını dolaşarak aramaz, yanına gelmesini bekler. Yavaş dikkatli hareket eder.

Prosoma’nın üst tarafında iki göz bulunur. Yanlarında da 3 ya da 5 göz vardır. Bunlar basit gözlerdir, net görüşleri yoktur. Görme duyusu akrepler için önemli bir duyu değildir, çünk daha çok akşam karanlığında etkindirler. Akreplerin asıl duyu organları, kıskaçlarının üzerindeki duyu kıllarıdır. Bu kıllardan bazıları ses titreşimlerine karşı duyarlıdır. Diğerleri ise dokunmayı ve hava akımlarını alıcıdır. Bunlara ek olarak üreme organlarının hemen arkasında, üst karnın alt kısmına yapışık, tarak biçimli, akreplere özgü bir çift duyu organı daha vardır. Bu taraklar kullanılmadıları zaman vücuda yapışırlar. Akrep hareket ederken tarağın dişlerini toprağa fırça gibi sürter. Bu duyu organının dişlerinin ucunda çok sayıda sinir ucu bulunması bu tarakların daha çok toprakta oluşan titreşimleri alıp, yaklaşan tehlikeyi önceden bildirmesine yarar. Akrep, tarak aracılığıyla toprağın niteliklerini de anlar, bu özellik çiftleşme döneminde erkeğin toprak üzerine sperm bıraktığı sırada çok önemlidir.

akrepler_4f0eab81bfd7f

Akrepler solunumlarını üst karında ve vücudun alt bölümünde stigma ile dışa açılan 4 çift kitap akciğeri ile yaparlar. Kitap akciğeri örümceklerde ve akreplerde bulunan tipik solunum organıdır, akciğer ve trakea arasında bir yapı gösterir. Derileri su geçirmez olduğunda su saklama olanakları vardır.

Akreplerin çiftleşmeleri ve özellikle bu sürede yaptıkları danslar çok ilginçtir. Bu hareketin ayrıntıları soya göre değişiklik gösterir. Dansın tek amacı dişinin, erkek seprmini alabilecek uygun duruma girmesidir. Erkek kuyruğu havada olarak dişiye yüz yüze gelinceye kadar yaklaşır ve kıskaçlarıyla dişinin kıskaçlarını tutar. Dişi ve erkek kucaklaşmış bir halde geriye ve ileriye bazen de yan adoğru hareket ederler. Bu durum saatlerce sürer. Bu süre içerisinde ikisinin kuyruğu birbirine dolaşır ya da erkek dişinin vücudu üzerine çıkar ve ayakları ile onu tahrik eder. Bazı türler yalnız bir kıskaç, bazıları ise kıskaç yerine çenelerini kullanırlar. Dansın bir bölümünde erkek spermi üreme organından yere bırakır; dişiyi spermin üzerine iter, kendisi geri çekilir. Sperm dişinin vücudunun altındaki taraklara çarpınca, üreme organlarını örten kapakçıklar açılıp sperm içeri alınır. Euscorpinus carpathicus türü ise sperm keselerinin fırlatıcı niteliği sayesinde spermi dişinin üreme organına fırlatır. Çiftleşme sonunda dişi, erkeği parçalayıp yer.

sari-akrep

Akrepler yumurtlamazlar, canlı yavru doğururlar. Bir kerede 20-25 yavru doğar. Yumurta ana vücudunda embriyo durumuna gelir. Embriyo tüp şeklindeki bir kordonla ana bağırsağına bağlıdır ve oradan beslenir. Doğumdan hemen sonra, yavru akrepler annenin sırtına çıkarlar ve bacakların ucundaki memelere yapışırlar. Burada birkaç gün ya da birkaç hafta kaldıktan sonra ergin duruma gelirler. Bu süre yaklaşık olarak 1 yıldır.

Akreplerin savunma araçları zehirli iğneleri ve kıskaçlarıdır. Büyük akrepler, dokunulunca tiz bir ses de çıkarırlar. Zehirin şiddeti türlere göre değişir. Akdeniz bölgesinde yaşayan Euscorpius türü az zehirlidir. En zehirli tür güney Avrupa ve kuzey Amerika’da yaşayan Buthus occitanustur. Ayrıca batı Afrika’da yaşayan Pandinus imperator, kuzey Afrika’da yaşayan Androctonus australis, Brezilya’da yaşayan tityus türleri insanlar için çok tehlikelidirler. Genel olarak küçük akrepler daha zehirlidir. Akrepler çeşitli savunma araçlarına karşın bir takım örümcekler, kartenkele, yılan, kuş ve maymunların avı olmaktan kurtulamazlar. Maymunlar akrebin zehirli kuyruğunu kopardıktan sonra yerler.

Türkiye’nin hemen her yerinde akrebe rastlanır. Güney ve güneydoğu illerimizde yaşayan akrepler Buthus türündendir. Bu tür daha çok Diyarbakır ve Mardin dolaylarında bulunur. Euscarpius türü de yurdumuzun her yerinde görülür.

Kaynak: Hayvanlar Ansiklopedisi

1004 Kez Görüntülendi.
Etiketler:
Yorumunuz
Konu hakkındaki görüşleriniz nelerdir?

© 2012 selosepet Tüm Hakları Saklıdır ~ İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
Başlığım