Hoşgeldiniz  

Akarsu Biriktirme Şekilleri Nelerdir? Kaça Ayrılırlar?

admin | 12 Mart 2015 | Coğrafya, Genel

geograpy_MENDERES

Akarsu biriktirme şekilleri için eğimin azalması, suyun azalması, akarsuyun akış hızının azalması, akarsu yükünün artması gibi faktörlerin oluşması gerekmektedir. Bu faktörler bir arada olunca akarsuyun taşıma gücü azalır ve biriktirme başlar.

Biriktirme konileri ve Yelpazeler: Dağ yamaçlarından düzlüğe inen akarsular, taşıdıkları metaryalleri eğimin azaldığı yerlerde yarım koni şeklinde biriktirirler. Bunlara biriktirme konisi denir. Akarsuların taşıdıkları maddeler ince ise geniş bir alana yelpaze gibi yayılırlar. Bunlara da birikinti yelpazesi denir. Ülkemizde dağ eteklerinde, bu tip şekillere sıkça rastlanır. Örneğin Erzurum ve Erzican’dır.

Dağ Eteği ovaları: Dağ eteğinde, eğimin azaldığı yerlerde meydana gelen birikinti konileri ve yelpazelerinin zamanla yanlara doğru büyüyerek birleşmeleri sonucu oluşan ovalardır. Bursa ovası, Uludağ’ın eteğinde oluşmuş bir dağ eteği ovasıdır.

Dağ İçi ovaları: Dağ içlerinde, eğimin azaldığı yerlerde, akarsuyun taşıdığı malzemeleri biriktirmesi sonucu oluşan düzlüklerdir. Engebeli yerlerde daha azla oluşur. Malatya, Muş, Elazığ ovaları bu şekilde oluşmuşlardır.

Taban Seviyesi ovaları: Akarsuların denize yaklaştıkları yerlerde taşıma gücü azdır. Böyle yerlerde akarsular, taşıdıkları malzemeleri biriktirirler ve ova yüzeyini alüvyal dolgu alanı haline getirirler. Böyle oluşan düzlüklere taban seviyesi ovası veya alüvyal taşkın ovası denir. Bu şekilde oluşmuş düzlükler Ege Bölgesinde görülmektedir.

Delta ovaları: Akarsuların taşıdıkları malzemeleri, denize döküldükleri yerde biriktirmesi sonucu, üçgene benzeyen düzlükler meydana gelir. Bunlara delta ovası adı verilir. Her akarsuyun ağız kısmında delta ovası oluşmaz. Bir kıyıda delta oluşabilmesi için bazı şartlar gereklidir. Bunlar;

Akarsu bol alüvyon taşımalıdır,

Kıyı derinliği az olmalıdır, kıta sahanlığı geniş olmalıdır,

Kıyı da kuvvetli dalga ve akıntılar olmamalıdır,

Kıyıda gel-git olayı olmamalıdır,

Türkiye’deki başlıca delta ovaları; Çukurova, Silifke, Menemen, Balat, Bafra ve Çarşamba ovalarıdır.

Türkiye üç tarafı denizlerle çevrili olmasına rağmen delta ovaları bakımından fakirdir, bu durumun en önemli nedeni kıta sahanlığının dar olmasıdır.

Taraçalar(Sekiler): Alüvyal tabanlı vadi üzerindeki akarsuların, yeniden canlanarak yatağını kazması sonucunda oluşan yüksekte kalmış eski vadi tabanlarıdır. Türkiye’de çeşitli zamanlarda epirojenik hareketler görüldüğü için vadiler boyunca taraçalar görülür. Taraçalar birikim şekilleri olmakla birlikte oluşumunda akarsu aşındırması etkili olmuştur.

Kum adacıkları: Arasu eğiminin azaldığı ve yatağın genişlediği yerlerde, taşınan alüvyonlar ve kumlar küçük adacıklar şeklinde biriktirilir. Bunlara kum adacıkları denir.

1101 Kez Görüntülendi.
Yorumunuz
Konu hakkındaki görüşleriniz nelerdir?

© 2012 selosepet Tüm Hakları Saklıdır ~ İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
Başlığım